Orta Do?u Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Ara?t?rma Kurulu (TÜB?TAK) i? birli?i ile Türkiye genelinde yap?lan Bal
Ar?s? Genetik Çe?itlili?i Projesi’nde görev yapan ODTÜ Biyolojik
Bilimler Bölümü Ara?t?rma Görevlileri Mehmet Kay?m ve Okan Can Arslan
ara?t?rmalar?n? K?rklareli’de yo?unla?t?rd?.

HABER MERKEZ?

Çal??malar? ile ilgili aç?klamada bulunan Ara?t?rma Görevlisi Okan Can Arslan, ODTÜ olarak TÜB?TAK destekli yap?lan bu projede görev ald?klar?n? belirterek, Türkiye’nin bal ar?s? kaynaklar? aç?s?ndan ve ar?c?l?k aç?s?ndan önemli bölgelerinde Bal Ar?lar?n?n genetik çe?itlili?ini ara?t?rd?klar?n? belirtti.
Yapt?klar? ara?t?rma kapsam?nda bu bölgelerdeki kovanlardan örnekler toplad?klar?n?, ar?c?lar ile birebir diyalog kurup onlar ile anketler yapt?klar?n? ifade eden Arslan; “Yapt???m?z anketlerde Türkiye genelindeki ar?c?lar?n kovan ve koloni durumlar?n?, ya?ad?klar? ar? kay?plar?n? tespit etmeye ve neden bu kay?plar?n olu?tu?unu anlamaya çal???yoruz. Bunun yan?nda toplad???m?z ar? örneklerinde ara?t?rmalar yaparak bu ar?lardaki hastal?k yükünü belirlemeye çal???yoruz.” ?eklinde konu?arak tespit edilen hastal?klara direnç sa?layan ar? genetiklerini elde ettiklerini söyledi. As?l amaçlar?n?n bu genetikleri tespit ettikten sonra duyurularda bulunmak oldu?unu ifade eden Arslan, Türkiye genelinde Edirne’den Kars’a kadar çal??malar yapt?klar?n?, en önemli noktalara giderek çal??malar?n? bu noktalarda daha fazla yo?unla?t?rd?klar?n? ifade etti.
Proje ile ilgili görev alan Ara?t?rmac? Mehmet Kay?m, 3 y?ll?k proje süreleri dahilinde bir çok bölgeden örnekler alarak bunlar? bir çok te?his ve genetik analiz için ODTÜ’de götürdüklerini, ayn? zamanda kendileri ile birlikte çal??an ve Amerika’da bulunan Türk ve Yabanc? hocalar?nda bu projede görev yapt?klar?n? belirtti.
Kay?m; “Projede bir y?ll?k zaman dilimiz tamamlam?? bulunuyoruz. Birçok örnek topland?k. Bunlar?n analizleri yak?n zamanda ba?layacak. Bu analizler ile birçok sonucu elde etmeye ba?layaca??z. Örnek toplama ve anket ara?t?rmas? yine devam edecek fakat ayn? zamanda genetik analiz çal??malar? da h?z kazanmaya ba?layacak. Bu çal??malar?n bir k?sm? Amerika’da yap?lacak. Uzun vadede ?unu amaçl?yoruz; Türkiye Bal Ar?s? çe?itlili?inde ileriki dönemdeki ?slah çal??malar?ndan kaynak te?kil ederek hastal?klara dayan?kl? ar? geneti?i kaynaklar?n? tespit edece?iz.” ?eklinde konu?arak Proje Yöneticisinin ODTÜ Biyoloji Bölümünde Görevli Prof. Dr. Aykut Kence oldu?unu, Puerto Rico Üniversitesi'nden Doç. Dr. Tu?rul Giray’?nda bu projeye büyük kat? sa?lad???n? belirtti.
* “Türkiye ar? ?rklar? aç?s?ndan çok zengin bir ülke”
Ara?t?rma Görevlisi Kay?m, aç?klamas?n?n devam?nda projenin geneli hakk?nda ?unlar? kaydetti;
“Projeye ?u fikir ile ba?lad?k; Dünyadaki ar? ?rk?n?n 5 çe?idi Türkiye’de bulunuyor. Bu durumda Türkiye’yi ar? ?rklar? aç?s?ndan çok zengin bir ülke yap?yor. Ar? geneti?i çe?itlili?i aç?s?ndanda Türkiye’nin birçok ülkeye göre çok çe?idi bulunuyor. Türkiye’de gezginci ve sabit ar?c?l?k var. Sabit ar?c?l?k yal?t?k bölgelerde daha fazla oluyor. Bu bölgelerde sabit ar?c?l?k yapan insanlar?n kovanlar?nda Türkiye ve Dünya’da görülen baz? hastal?klara kar?? dirençli gen bulma ihtimali çok yüksektir. Gezginci ar?c?l?kta genelde genetik çe?itlili?i kayb? vard?r. Sabit ar?c?l?kta halen dirençli genlerin kalma ihtimali yüksektir. Bizlerde bu dirençli genlerin tespitini yapmaya çal???yoruz.”
* K?rklareli’de özel bir ar? bulunuyor
Ara?t?rma görevlisi Okan Can Arslan K?rklareli’de yapt?klar? ara?t?rmalarda K?rklareli’ne özel bir ar? gözlemlediklerini ifade ederek ?unlar? kaydetti;
“Türkiye’de ikinci kapal? alan K?rklareli ilinde oldu?u için bir y?ll?k çal??ma kapsam?nda K?rklareli’ne ikinci kez geliyoruz ve ara?t?rma süreci boyunca gelmeye devam edece?iz. K?rklareli ara?t?rmalar?m?zda önemli pilot bölgelerimizden birisidir. Kente yapt???m?z ara?t?rmalar kapsam?nda K?rklareli’de özel bir Bal Ar?s? oldu?unu gözlemledik. K?rklareli eko tipi di?er bölgelere göre sakinli?i ve yüksek bal verimi ile varroa denilen ar? parazitine kar?? baz? direnç mekanizmalar? ile öne ç?k?yor. Bizde bu projemizde K?rklareli’ni önemli pilot bölgelerden biri olarak seçtik. Ar?c?lar ile birebir görü?erek, onlar ile anket yaparak, ar?c?lar?n kovanlar?ndan ar? numuneleri toplayarak bu bölgedeki hastal?klara dirençli genetik kaynaklar? belirlemeye çal???yoruz.”
Ara?t?rma Görevlisi Arslan yapt?klar? anketlerde ar?c?lara sorular yönelttiklerini belirterek, her ar?c?dan farkl? bilgiler elde ettiklerini söyledi. Anket sayesinde hem K?rklareli’de hem Türkiye’de ar?c?lar?n kendi kovanlar?n?n genel durumlar?n? hangi bölgede hangi hastal?klar?n daha fazla görüldü?ünü ortaya ç?kartt?klar?n? belirten Arslan, K?rklareli’de tar?m ilac? zehirlenmesinden çok bahsedildi?ini söyledi. Ara?t?rma görevlileri Kay?m ve Arslan, K?rklareli’de yapt?klar? çal??malar süresince kendilerine yard?mc? olan K?rklareli Ar?c?lar Birli?i Ba?kan? R?dvan Ulus’a ve birlik üyesi Cemalettin Sayg?l?’ya te?ekürlerini sunarak uzun y?llar beraber çal??mak istedikleri temennisinde bulundular. (c.s.)