Türkiye’de yap?lan ara?t?rma ve çal??malar, günlük tuz miktar?n?n 16 ila 18 gram aral???nda oldu?unu gösteriyor. Dünya Böbrek Günü vesilesiyle tuz tüketimi ve böbrek sa?l???na etkilerine dikkat çeken Prof. Dr. Rümeyza Kazanc?o?lu, “Normalde al?nmas? gereken günlük tuz miktar? 4 ila 6 gramd?r. Dolay?s?yla günlük beslenme rutinimiz içerisinde tuzu azaltmak, böbrek sa?l???n? korumak için elzemdir” dedi. Dünya Böbrek Günü kapsam?nda tuz tüketiminin s?n?rland?r?lmas? konusunda ça?r?da bulunan Nefroloji Uzman? Prof. Dr. Rümeyza Kazanc?o?lu, “Türkiye’de yap?lan ara?t?rma ve çal??malar, günlük tuz miktar?n?n 16 ila 18 gram aral???nda oldu?unu gösteriyor. Normalde al?nmas? gereken günlük tuz miktar? 4 ila 6 gramd?r. Dolay?s?yla günlük beslenme rutinimiz içerisinde tuzu azaltmak, böbrek sa?l???n? korumak için elzemdir. Örnek verecek olursak; ekmek bizim mutfa??m?z?n temel g?da maddelerinden biri. Gün içerisinde ekme?in fazla tüketilmesi, günlük tuz ihtiyac?n?n kar??lanmas? anlam?na gelir. Dolay?s?yla di?er besinlerden al?nan tuz miktar? da dü?ünüldü?ünde, günlük tuz miktar?n? oldukça a??yoruz. Buna dikkat etmek gerekir” diye konu?tu. Kazanc?o?lu, sözlerine ?öyle devam etti: “Öte yandan haz?r g?dalar?n içeri?inde koruyucu olarak kullan?lan fosfat tuzlar? da var. Böbrek hastal??? geli?en hastalarda, forforun k?s?tl? tüketilmesi gerekmektedir. Dolay?s?yla bu haz?r g?da paketlerinde sadece sodyum (tuz) oran?n?n de?il, fosfor oran?n?n da daha net ve anla??l?r ?ekilde belirtilmesi gerekir. Fark?ndal?k aç?s?ndan da önemli bir çal??ma olabilir. Tuzu dü?ük ve lif oran? yüksek sa?l?kl? bir diyet, daha fazla fiziksel aktivite ve sigaran?n b?rak?lmas? gibi basit ya?am tarz? önerileri, Kronik Böbrek Yetmezli?inin ilerleme oran?n? yüzde 50'ye kadar yava?latabilir.” Sessizce ilerleyen küresel salg?n: Kronik böbrek yetmezli?i Prof. Dr. Rümeyza Kazanc?o?lu, “Böbrek hastal??? genellikle sessizce ilerler, s?kl?kla ciddi bir belirtiye neden olmadan önce, ki?i, böbrek fonksiyonlar?n?n bir k?sm?n? zaten kaybetmi? olabilir. Erken tan? bu hastal?kta da önemlidir. Çok su içme, s?k idrara ç?kma, yorgunluk, bulant?-kusma ve ?i?likler, uyar?c? olmal?d?r. Diyabet (tüm vakalar?n yakla??k üçte birinin nedeni olarak belirlenmi?tir) ve yüksek tansiyon (hipertansiyon), böbrek hastal???n?n en s?k nedenleridir. Yüksek tansiyon tüm böbrek yetmezli?i vakalar?n?n dörtte birinden fazlas?na neden olur” diye konu?tu. Kronik Böbrek Yetmezli?i aç?s?ndan riskli olan ki?ilerin kimler oldu?una dair aç?klamada bulunan Prof. Dr. Rümeyza Kazanc?o?lu, “Riskli grupta yer alan bireyler, ?eker yani diyabet hastalar?, yüksek tansiyonu olan hastalar, ailesinde böbrek hastas? olanlard?r. Ayr?ca sigara kullanan, fazla kilosu olan, sa?l?ks?z beslenen, uygunsuz bitkisel ürün kullanan, yetersiz s?v? tüketen bireyler de risk alt?ndad?r” dedi. Türkiye sa?l?k hizmetleri aç?s?ndan ?ansl? bir ülke International Society of Nephrology (ISN) ve International Federation of Kidney Foundations (IFKF), bu y?l Dünya Böbrek Gününün temas?n? ‘Herkes için Böbrek Sa?l???’ olarak belirledi. “Herkes ?çin Böbrek Sa?l???” temas?na at?fta bulunarak aç?klamalarda bulunan Prof. Dr. Rümeyza Kazanc?o?lu, Kronik Böbrek Yetmezli?inin tedavisinin oldukça maliyetli oldu?unu, pek çok ülkede böbrek yerine koyma (diyaliz ve organ nakli) tedavilerine eri?imin olmad???n?, Türkiye’deki hastalar?n bu konuda ?ansl? oldu?unun alt?n? çizdi. Prof. Dr. Rümeyza Kazanc?o?lu, “Dünyada her 10 ki?iden 1’i, ülkemizde ise her 7 ki?iden birinde Kronik Böbrek Hastal??? var. Her ya?ta geli?ebilir. Bu büyüyen salg?n?n tedavisinin maliyeti, dünya çap?nda sa?l?k sistemlerinde büyük bir yük olu?turuyor. Dü?ük ve orta gelirli ülkelerde uzun vadeli diyaliz tedavisi mümkün olmamakta, bu da y?lda 1 milyondan fazla insan?n tedavi edilmeyen böbrek yetmezli?inden ölmesine neden olmaktad?r. Sa?l?k hizmetlerine ula?ma konusunda ?ansl? ülkelerden biriyiz. Diyaliz merkezleri, diyaliz cihazlar? ve sa?l?k çal??anlar? aç?s?ndan ülkemizde her hangi bir yetersizlik söz konusu de?il. Ülkemizde 865 Hemodiyaliz, 120 Periton Diyalizi ve 78 Böbrek Nakli gerçekle?tiren sa?l?k kurulu?u bulunmakta ve tedavilerin hepsi devlet taraf?ndan kar??lanmaktad?r” dedi. Organ nakli konusunda bilinci art?rmak gerekir “Diyaliz hizmetleri iyi durumday?z. Mesafe kat etmemiz gereken konu ise organ nakli” diyen Prof. Dr. Rümeyza Kazanc?o?lu, “?nsanlar?n haftada 3 gün 4 saat diyalize ba?l? kalmas?, baz? aç?lardan k?s?tlanmas? anlam?na gelebiliyor. Fakat organ nakliyle, hem fizyolojik ve psikolojik anlamda yenilenme sa?lan?yor, hem de ya?am standartlar? yükseliyor” dedi ve sözlerine ?öyle devam etti: “Ülkemizde 77 binin üzerinde son dönem böbrek yetmezli?i tan?s? alm?? hasta var. Ulusal organ kadavra bekleme listesinde kay?tl? toplam 26 bin hasta kendisine uygun organ?n bulunmas?yla yeniden hayata tutunmay? bekliyor. Bu hastalar?n yakla??k 23 binini ise böbrek bekleyen hastalar olu?turuyor (yüzde 86). Üstelik her y?l bu hastalar?n 2 bin 500’ü de bekleme listesinde uygun organ bulunamad??? için ya?am?n? yitiriyor. 2018 y?l?ndaki nakillere bak?ld???nda; canl?dan 3011 böbrek nakli, kadavradan 859 böbrek nakli yap?lm??t?r. Organ nakli konusunda yeterince bilinçlenme sa?lanamad??? takdirde kadavra bekleme listesindeki ölüm oranlar?ndaki art?? kaç?n?lmaz olacakt?r.” Her böbrek hastas? ayn? de?il Böbrek hastal??? her bireyde farkl? özellikler nedeniyle ortaya ç?km?? olabilir. Dolay?s?yla hastalar?n tedavi ve ya?am biçimiyle ilgili birbirine tavsiyede bulunmas? do?ru de?ildir” diyen Prof. Dr. Rümeyza Kazanc?o?lu, “Hastalar?n her birinin hastal???n?n özelli?i farkl? olup, uygulayaca?? tedavi biçimi de farkl? olacakt?r. Böbrek yetmezli?ine neden olan durum, hastan?n mevcut hastal?klar?, ya?, ailede böbrek hastas? olma durumu gibi pek çok unsur de?erlendirilir. Tüm bu de?i?kenlerden yola ç?karak en uygun tedavi ?ekli belirlenir” dedi. Prof. Dr. Rümeyza Kazanc?o?lu sözlerini ?u cümlelerle sonland?rd?:
“Kronik Böbrek Hastal??? te?hisi, hemen diyaliz veya nakil ihtiyac?n?z olaca?? anlam?na gelmez, ancak iyi takip ve tedavi edilme zorunlulu?u getirir. Kan bas?nc?n?n iyi kontrolü, kan ?ekerinin normal seviyelerde tutulmas?, tuz tüketiminin azalt?lmas?, sigaran?n b?rak?lmas?, kilo verilmesi, düzenli egzersiz yap?lmas? ve kendileri için önerilen tedavilerin düzenli yap?lmas? ile hastal?klar?n ilerlemesi engellenebilir. Tüm bireyler böbreklerinin k?ymetini bilmeli ve esas gayeleri sa?l?kl? bir ya?am sürmek olmal?d?r.”