K?rklareli ?l Halk Sa?l??? Müdürü Dr. Çi?dem Cerit “8 May?s Dünya Talasemi Günü” dolay?s?yla yapt??? aç?klamas?nda ?unlar? kaydetti:




HABER MERKEZ?


K?rklareli ?l Halk Sa?l??? Müdürü Dr. Çi?dem Cerit “8 May?s Dünya Talasemi Günü” dolay?s?yla yapt??? aç?klamas?nda ?unlar? kaydetti:


“Toplumlar?n gelece?i, o toplumu olu?turan bireylerin nitelikleri ile do?rudan ili?kilidir. Toplumu olu?turan bireylerin nitelikli olabilmesi ve üretken ya?ayabilmesi her ?eyden önce bu bireylerin sa?l?kl? olmalar?na ba?l?d?r. Akdeniz Anemisi, Akdeniz kans?zl??? ya da t?ptaki ad?yla Talasemi; Akdeniz ülkelerindeki ?rklarda görülen, do?acak çocu?a anne-babas?ndan ”Beta Talasemi” Geni’nin kal?t?msal olarak geçti?i bir tür “Kans?zl?k” Hastal???’d?r. Anemi (Kans?zl?k) olu?mas?na neden olan etmen, kanda alyuvarlar?n yap?s?nda yer alan “hemoglobin” molekülünün yap?s?ndaki bozukluktur. Ülkemizin bir Akdeniz ülkesi olmas? nedeniyle Türkiye toplumu olarak bu hastal??? ta??ma riskimiz vard?r. Tüm Türkiye nüfusunun yakla??k %2,1 i ta??y?c?d?r. Bu oran Antalya, Antakya, Mersin gibi bölgelerde %12’lere kadar ç?kabilmektedir.


Bu nedenle ilimizin de içinde bulundu?u belirli illerde Bakanl???m?z “Hemoglobinopati Kontrol Program?n?” ba?latm??t?r. Bunun için her çifte evlenmeden önce mecburi yap?lan tahlillere (A?DS, Hepatit B,Hepatit C, Frengi) Hemogram ve Hemoglobin Elektroforezi de eklenmi?tir. Hastal???n iki biçimi vard?r: Talasemi Major ile Talasemi Minör.


* Talasemi Minör (Akdeniz Anemisi Ta??y?c?l???)


Talasemi minör, major’a göre çok daha hafif seyreder. Bireylerdeki tek bulgu yaln?zca kans?zl?k, ki?ilerin tek yak?nmalar? halsizliktir. Üstelik kimi hastalar evlenme i?lemlerinde yap?lan zorunlu kan incelemelerine dek ta??y?c? olduklar?n? hiç bilmeyebilirler.


Tan?, “Hemoglobin Elektroforezi” ile konur. Bu hastal???n anla??lmas?nda i?e yarayan en önemli inceleme ölçütlerinden biri olan HbA2 (kanda oksijenin ta??nmas?n? sa?layan hemoglobin molekülünün küçük bir oran?) normal ki?ilerde %3,4 iken bu hastal?kta % 7 ye yükselmi?tir; HbF ise küçük bir düzeyde (%2-6) artm??t?r. T. Minor’ün as?l önemi bu hastal???n evli çiftin her iki bireyinde de olmas?nda ortaya ç?kar; çocu?un %25 T. Major, yani hastal???n a??r ve ölümcül seyreden biçiminden olma olas?l??? vard?r. Dünyadaki en yayg?n kal?tsal genetik hastal?k olan talasemide kal?t?msal ta??y?c?l?k kavram? söz konusudur. Yani toplumda hiçbir hastal?k bulgusu ta??mayan, tamamen normal bir ya?am süresi ve ya?am kalitesine sahip baz? bireyler bu genetik kusuru çekinik bir karakter olarak ta??maktad?rlar. Ta??y?c? birey, normal bir birey ile evlenirse do?acak çocuklar?, normal veya ta??y?c? olacakt?r. Yani görünür bir sorun olmayacakt?r. Ancak bu ta??y?c? bireyler yine kendileri gibi ta??y?c? bir bireyle evlenirlerse, i?te o zaman her do?acak çocuklar? için %25 hasta, %50 ta??y?c?, %25 sa?lam do?ma olas?l??? vard?r. Anne ve babadan yaln?zca biri Akdeniz Anemisi ta??y?c?s? (Talasemi Minör) ise do?acak çocuklar?n?n ta??y?c? olma olas?l??? % 50 dir. Talasemi major olma olas?l?klar? ise yoktur.


* Talasemi Major (Cooley Anemisi)


Talasemi Major hastal???n a??r izleyen biçimdir. Ço?unlukla bebek daha 6 ayl?kken birdenbire ba?layan a??r kans?zl?k sonucu kalp yetmezli?i geli?ir. Bunun olmamas? için düzenli olarak s?k s?k kan nakli yap?lmal?d?r. Kan nakli yap?lmazsa hasta birkaç y?lda ölür. Hemoglobin elektroforezi incelemesinde; normal yeti?kin insanlarda bulunmayan, ancak bu hastal?kta % 50-90 vakada görülen ve bir tür hemoglobin olan HbF’in kanda bulunmas? tan? koydurucudur.


Anne ile baban?n ikisi de Akdeniz anemisi ta??y?c?s? (Talasemi Minör) ise do?acak çocuklar?n Talesemi Major olma olas?l??? % 25, ta??y?c? olma olas?l??? % 50 olacakt?r. Ancak % 25 olas?l?kla çocuk normal olacakt?r.


* Akdeniz Anemisi Belirtileri


Akdeniz anemisi olan çocuk, do?du?unda normaldir. 5-6 aydan sonra kans?zl?k belirtileri ortaya ç?kar. Bu aylardaki çocuklarda kans?zl?k en çok demir eksikli?inden kaynakland??? için, ilk akla gelen demir eksikli?i anemisidir ve hatal? olarak demir tedavisi yap?l?r. Akdeniz anemisi böyle bir tedaviyle düzeltilemeyece?inden, belirtiler a??rla?arak sürer.


* Akdeniz Anemisi’nin Tedavisi


Talasemi hastas? ömür boyu 3- 4 haftada bir kan transfüzyonuna ihtiyaç duyar. Talasemi tedavisi, hasta ve ailesi için oldukça y?prat?c?d?r ve maliyetleri de yüksektir. ?limiz Halk Sa?l??? Müdürlü?ü bünyesinde 1. Basamak Hemoglabinapati Tan? Merkezi’nde evlilik öncesi sa?l?k kontrolleri ve gerekli tarama testleri yap?lmaktad?r. Talasemi ta??y?c?s? olan ki?ilerin evlenmesinde sak?nca yoktur. Ancak bu ki?ilerin çocuk sahibi olmadan önce mutlaka Genetik Dan??manl?k Merkezleri’ne ba?vurmalar? gerekmektedir.” (Sava? Eskici)