eravih Namaz? nedir – Teravih Namaz? Ramazan ay? boyunca k?l?nan bir Namazd?r. Ramazan ay?nda yats? namaz?ndan sonra k?l?nan namaz.


T “Teravih” kelimesi Arapça, “Terviha”n?n ço?uludur ve “oturmak, istirahat etmek’” anlam?na gelmektedir. Teravih namaz? her dört rekat?n sonunda oturulup biraz dinlenildi?i için, bu ad? alm??t?r (el-Meydan?, el-Lubab, ?stanbul, (t.y) I, 123).
Teravih namaz?, kad?n erkek her müslüman için sünnet-i müekkededir. Teravih, orucun sünneti de?il, vaktin sünnetidir. Bir mazereti dolay?s?yla oruç tutamayanlar da teravih namaz? k?larlar.
Ramazan gecelerini ihya etmek için k?l?nan Teravih namaz?, Kur’an’da zikredilmemektedir. Fakat hakk?nda çok say?da hadis rivâyet edilmi?tir (?evkânî, Neylü’l-Evtâr, M?s?r, (t.y) III, 53). Ebû Hureyre’nin nakletti?i bir hadise göre Resulullah (s.a.s), Ramazan gecelerini ihya etmeyi te?vik etmi?, fakat bunu kesin olarak emretmemi?tir. Bu konuda; “Her kim inanarak ve kar??l???n? Allah’tan bekleyerek Ramazan’? ihya ederse, geçmi? günahlar? ba???lan?r” (Buharî, ?man, 25, 27; Müslim, Musafi’in, 173, 176; ?bn Mace, ?kametu’s-Salâ, 173; Tirmizî, Savm, 83) diye buyurmu?tur. Hadis alimlerinden en-Nevevî, Hz. Muhammed (s.a.s)’in ashab?na Ramazan? ihya etmeyi vacip k?lmad???n?, fakat mendup olarak emredip te?vik etti?ini, ?slâm alimlerinin de bunun mendup oldu?unda ittifak ettiklerini kaydetmektedir. En-Nevevî, “Ramazan? ihya etmenin, teravih namaz?n? k?lmakla has?l oldu?unu” da zikretmektedir. Bu aç?dan Hz. Muhammed (s.a.s)’in, “her kim Ramazan’? ihva ederse” sözü, “her kim geceleri namaz k?larak Ramazan’? ihya ederse” ?eklinde anla??lmal?d?r (en-Nevevî, el-Minhâc, 1924, VI, 39, vd.) Nitekim Abdurrahman b. Avf’?n nakletti?i bir hadiste Hz. Muhammed (s.a.s): ?üphesiz Allah Ramazan orucunu farz k?ld?. Ben de Ramazan gecelerini ihya etmeyi sünnet k?ld?m. Her kim inanarak ve sevab?n? Allah’tan bekleyerek Ramazan’? oruçla, gecelerini namazla ihya ederse, anas?ndan do?du?u gün gibi günahlar?ndan temizlenmi? olur” buyurmaktad?r. (?bn Mâce, ?kametu’s-Salâ, 173; ?bn Hanbel, I, 191, 195).
“Resulullah (s.a.s) Ramazanda mescitte gece bir namaz k?ld?. Sahabenin ço?u da onunla birlikte o namaz? k?ld?. ?kinci gece yine ayn? namaz? k?ld?. Bu kez O’na tabi olarak ayn? namaz? k?lan cemaat daha fazla oldu. Üçüncü gece Hz. Muhammed (s.a.s) mescit’e gitmedi. Oray? dolduran cemaat onu bekledi. Resulullah (s.a.s) ancak sabah olunca mescide ç?kt? ve cemaata ?öyle buyurdu:
“Sizin cemaatla teravih namaz?n? k?lmaya ne kadar arzulu oldu?unuzu görüyorum. Benim ç?k?p, size namaz? k?ld?rmama engel olan bir husus da yoktu. Ancak ben size, teravih namaz?n?n farz olmas?ndan korktu?um için ç?kmad?m” (Buharî, Teheccud, 57).
Ebû Zer (r.a)’dan nakledildi?ine göre, Resulullah (s.a.s) Ramazan ay?n?n sonuna do?ru baz? gecelerde ahsab?na, gecenin üçte birini geçinceye kadar teravih namaz?n? k?ld?rm??t?r (?bn Mâce, ?kametu’s-Salâ, 173).
Ebû Hureyre (r.a)’n?n nakletti?i bir ba?ka hadiste de Rasûlüllah (s.a.s)’in Ramazan ay?nda, ashabtan bir grubu, Ubey b. Kab (r.a)’?n arkas?nda cemaatle namaz k?larken gördü ve “Do?ru yap?yorlar, yapt?klar? ?ey ne güzeldir” diyerek tasvip ettikleri haber verilmi?tir (Ebû Dâvud, ?kâmetu’s-Salâ, 190).
Yine Hz. Âi?e validemiz (r.a) Hz. Peygamber (s.a.s)’in k?ld??? teravih namaz? hakk?nda ?u bilgileri vermi?tir:
“Allah’?n elçisi ne Ramazanda, ne de di?er zamanlarda on bir rekattan fazla namaz k?lmazd?. Dört rekat namaz k?lard? ki, güzelli?i ve uzunlu?unu anlatamam! Nihayet üç rekat daha k?lard?. Bir defas?nda, Ey Allah’?n Resulu! Vitir namaz?n? k?lmadan uyuyor musun? diye sordu?umda “Ey Âi?e! Benim gözlerim uyur, fakat kalbim uyumaz” buyurdu” (Buharî, Teheccüd, 1 25).
Hanefilere göre, teravih namaz?n?n rekât say?s? Hz. Ömer (r.a)’?n uygulamas?na dayan?r. Hz. Ömer Mescid-i Nebevî’de halifeli?inin son zamanlar?nda teravih namaz?n? yirmi rekât olarak k?ld?rd?. Dört halife devrinden sonra da kimse teravihin yirmi rekat olarak cemaatla k?l?nmas?na kar?? ç?kmad?. Alimler bu hususta Hz. Muhammed (s.a.v)’in ?u hadisine göre hareket etmi?lerdir: “Benden sonra benim sünnetimden ve ra?it halifelerin sünnetinden ayr?lmay?n” (Tirmizî, ?lim, 16; ?bn Hanbel, IV, 126). Di?er yandan Abdullah b. Abbas (r.a)’?n Ramazan ay?nda teravih namaz?n? yirmi rekat olarak k?ld??? ve arkas?ndan da üç rekat vitir namaz?n? k?ld??? rivâyet edilmi?tir. ?mam Ebû Hanife’ye Hz. Ömer (r.a)’?n bu hususta yapt??? uygulama sorulunca, ?öyle demi?tir: Teravih namaz? hiç ?üphesiz müekked bir sünnettir. Hz. Ömer, bu namaz?n cemaatle ve yirmi rekat k?l?nmas?n? ?ahsi bir ictihad? ile yapmad??? gibi, bir bid’at olarak da emretmemi?tir. O, kendisinin bildi?i ?er’î bir esasa ve Hz. Muhammed (s.a.v)’in bir vasiyetine dayanarak böyle yapm??t?r (et-Tahtavî, Ha?iye, 334).
Yukar?da i?aret edildi?i gibi, teravih namaz? erkek ve kad?nlar için sünnet-i müekkede olarak kabul edilmektedir. Hz. Peygamber (s.a.s) bir hadiste: “Allah size Ramazan orucunu farz k?lm??t?r, ben de size gece namaz?n? (teravihi) sünnet k?ld?m” (?bn Mâce, ?kametü’s, Salâ, 173; ?bn Hanbel, I,191 vd.) diyerek buna i?aret buyurmu?tur .
Nakledilen bütün bu rivâyetlere göre teravih namaz?n?n sekiz rekat?n?n müekked sünnet oldu?unda ?üphe yoktur. ?bnu’l-Humam gibi baz? alimler, sekiz rekattan fazlas?n?n müstahap oldu?unu söylemi?lerdir. Bu durum, yats? namaz?ndan sonra dört rekat nafile namaz k?lman?n müstahap olu?una benzer ki, bunun ilk iki rekat? müekked sünnet olur (?bnu’l-Humâm, Fethü’l-Kadîr, M?s?r, 1315, I, 333 vd.).
Teravih namaz?, Ramazan ay?na mahsustur; vakti, tercih edilen görü?e göre, yats? namaz?ndan sonrad?r, sabah namaz?n?n vaktine kadar devam eder. Vitir namaz? teravih namaz?ndan sonra k?l?n?r. Ancak teravih namaz?ndan önce k?l?nmas?nda da herhangi bir sak?nca yoktur. Ancak teravih namaz? yats? namaz?ndan önce k?l?nmaz. K?l?nd??? takdirde, iâdesi gerekir. Bu namaz?n gece yar?s?ndan veya gecenin üçte birinden sonraya tehir edilmesi müstehapt?r. En sa?lam görü?e göre, teravihte cemaat olmak sünnet-i kifâyedir. Yani bir mescitte hiç kimse teravihi cemaatle k?lmazsa, hepsi günahkâr olur. Teravih namaz? tek ba??na k?l?nabilir. Fakat cemaatle k?l?nmas? daha faziletlidir. Teravih namaz?na, yar?s?nda yeti?en kimse, önce yats? namaz?n?n farz?n? k?lar ve daha sonra teravih namaz?n? k?lmak için imama uyar. Eksik kalan teravih rekatlar?n?, daha sonra kendisi tamamlar. Hatim ile teravih namaz?n? k?lmak sünnettir.
Teravih namaz?n?n kazas? yoktur. Bilindi?i gibi farz ve vacip namazlar kaza edilirler.
Teravih namaz?n?, her iki rekatta bir selâm vererek on selâm ile bitirmek daha faziletlidir. Dört rekatta bir selam vermek de caizdir. Fakat bu ?ekilde k?lmak mekruhtur.
Teravih namaz?n? k?larken, iki rekatta bir selâm verilse, normal olarak ak?am namaz?n?n iki rekat sünneti gibi ve dört rekatta bir selâm verilse, yats? namaz?n?n dört rekat sünneti gibi k?l?n?r. Ba?larken ve her iki rekat?n ba??nda “Sübhâneke”, “Ezûzübesmele” ve her oturu?ta “et-Tahiyyat” ile “Salli-barik” dualar? okunur. Cemaatle k?l?n?nca, cemaat hem teravihe, hem de imama uymaya niyet eder. ?mam teravih namaz?n? sesli olarak k?ld?r?r (el-Kasânî, Bedai’us-Sanâyi’, Beyrut, 1974, I, 288; Tahtavî, Ha?iye, 335 vd).
Teravih namaz?, di?er namazlara nispetle biraz seri k?l?n?r. Ama bu, harflerin mahreci anla??lmayacak ?ekilde bozuk bir telaffuzla k?l?nabilir anlam?na gelmez. Bu bak?mdan teravih namaz?n?n normalin d???ndaki bir ?ekilde acele k?l?nmas? mekruhtur. Namaz?n rükünlerini yerine getirirken de acele edilmez. Kelimeleri tane tane okumak, mahreçlere dikkat etmek ve rükünleri gerekti?i gibi yerine getirmek gerekir.
Teravih namaz? hatimle k?l?nmayan camilerde, herhangi bir yanl??l??a meydan vermemek ve cemaat?n da k?sa sureleri iyice ezberlemelerini sa?lamak için, “Fil sûresi”nden sonraki sureleri okumakta yarar vard?r. Bu durumda imam, rekat say?lar?nda da tereddüde dü?mekten korunmu? olur. (?bn Abidîn, Reddu’l-Muhtar, II, 44; vd., Vekbe ez-Zuhaylî, el-F?khu’l-?slâmî, Dima?k, 1989, II, 72).(www.nazlimcafe.com)