“TEMA yarg?ya ba?vurarak Trakya için gerekli olan? yapt?” TRAKAB taraf?ndan Istanbul Büyük?ehir Belediyesi’nin bir alt ?irketi olan Istanbul Metropoliten Planlama Bürosu’na yapt?r?lan 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzas? Revizyon Çevre Düzeni Plan?’n? mercek alt?na alan Türkiye Erozyonla Mücadele A?açland?rma ve Do?al Varl?klar? Koruma Vakf? (TEMA) plan?n iptali için mahkemeye ba?vurdu. TEMA Lüleburgaz Gönüllü Temsilcisi Hakan Dedeo?lu, Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzas? Revizyon Çevre Düzeni Plan?’nda yönetmeliklere göre çevre düzeni planlar?n?n içermesi gereken birçok noktada eksiklikler, kendi içinde çeli?kiler ve planlama ilkelerine tümüyle ayk?r? kararlar oldu?unun tespit edildi?ine dikkat çekerek “TEMA yarg?ya ba?vurarak Trakya için gerekli olan? yapt?” diye konu?tu. TEMA, söz konusu plan?n iptali için yapt??? ba?vuruda, “Mevzuata göre, karar ve hükümleriyle alt ölçekli planlar? yönlendiren çevre düzeni planlar?nda olmas? gereken detaylar? içermedi?i tespit edilen 1/100000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzas? Revizyon Çevre Düzeni Plan? son derece yetersizdir ve alt ölçekli planlar?, planlama ilkeleri do?rultusunda yönlendirecek nitelikte de?ildir” dedi. TEMA’n?n sayfalarca ba?vuru dilekçesinden baz? ayr?nt?lar ?öyle: “Mera Kanunu kapsam?nda korunmas? gereken, hayvanc?l?k aç?s?ndan da önemli, mera alanlar?n?n Plan üzerinde gösterilmedi?i tespit edilmi?tir. Sürdürülebilir çevre aç?s?ndan son derece önemli bu tip alanlar?n plan üzerine i?lenmeden korunmas? imkans?zd?r. Çay?r-mera alanlar?n?n Plan üzerine i?lenmesi gerekmektedir. Planda sit alanlar? türlerine göre ayr?lmadan “sit alan?” lejand? alt?nda gösterilmektedir. Planda, sit alanlar?n?n türlerine göre ayr?larak gösterilmesi ve bu alanlara yönelik koruma kararlar?n?n al?nmas? gerekmektedir.” “Planda, turizm tesis alan?, günü birlik turizm alan?, mesire alanlar? gibi turizm ve rekreatif amaçl? kullan?mlar gösterilmemektedir. Kontrolsüz geli?meleri durumunda do?al çevre üzerinde geri dönü?ü olmayan zararlara sebep olabilecek bu tür arazi kullan?mlar?n?n, koruma kullanma dengesi içinde geli?mesini sa?layacak kararlar?n Plan üzerinde gösterilmesi gerekmektedir.” “Trakya’da planl?, plans?z, tek tek veya belli bir alanda toplanm?? sanayilerin neden oldu?u çevre kirlili?i, kontrolsüz yer alt? su tüketimi, tar?m alanlar?nda yap?la?ma bask?s?, özellikle Tekirda?’da yo?unla?an sanayi alanlar?n çevresel etkileri gibi son derece ciddi tehditler bilinmesine ra?men Planda tam tersi bir yakla??mla yeni sanayi alanlar?n?n aç?ld???, kaçak sanayilerin yasalla?mas?n? sa?layacak önerilerin getirildi?i, çevresel kirlilik kayna?? sanayilere kar?? yeterli önlemlerin al?nmad??? görülmektedir. Insan ve çevre sa?l???n? do?rudan etkileyen bu tip konularda yetersiz kalan 1/100000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzas? Revizyon Çevre Düzeni Plan?, Çevre Düzeni Planlar?na Dair Yönetmelik’in 1. maddesinde de belirtildi?i üzere, “çevre kirlili?ini önlemek amac?yla naz?m ve uygulama imar planlar?na esas te?kil etme” özelli?ine sahip de?ildir.” “Plan Aç?klama Raporu 1.2. Bölüm sayfa 3’te yeni sanayi alanlar?na izin verilmeyece?i belirtilmesine, 2.7. Bölüm sayfa 41’de “Yeni sanayi alanlar?n?n aç?lmas? yerine öncelikle, daha önceden planl? bo? olan sanayi alanlar?n?n doldurularak tar?m topraklar?n?n kullan?lmamas?, yüzey ve yeralt? su kaynaklar?n?n miktar ve kalite aç?s?ndan korunmas?” hedeflenmesine, 2.10.29. Bölüm, sayfa 57’de “Sanayi geli?imi üst ölçek plan kararlar?na uygun olan mevcut planl? sanayi alanlar? ile s?n?rland?r?lacak ve yeni sanayi yat?r?m taleplerinin planl? bo? sanayi alanlar?nda yer seçimleri te?vik edilecektir.” denmesine ve 2.11.6. Bölüm, sayfa 74’te yer alt? suyu beslenme alanlar? (YAS) ile ilgili olarak “bölgenin kuzeyinin sanayi alan? olarak yap?la?mas?na izin verilmeyecek” denmesine ra?men: Trakya Üniversitesi taraf?ndan yap?lan ve 2004 y?l?nda ilgili Bakanl?kça onaylanan “1/100.000 ölçekli Trakya alt bölgesi Ergene Havzas? Çevre Düzeni Plan?n?n” aksine, Edirne Belediyesi mücavir alan s?n?rlar? içerisinde E-5 karayolu, Tayakad?n yolu ve devlet demiryolu ile çevrili (Pafta E-17; Havsa: do?u 472446 – kuzey 4605455, Trenyolu: do?u 473893 – kuzey 4603580, Trenyolu kav?ak: do?u 470442 – kuzey 4606672 co?rafi koordinatlar?na sahip alan) 2511 dekar mutlak tar?m alan?n?n sanayi alan? olarak belirlendi?i görülmektedir. Alan ayn? zamanda yer alt? suyu beslenme alan?d?r.” “Plan Aç?klama Raporu, 1.2.2.2-c Bölüm, 24. sayfa, birinci paragrafta “…ve plans?z-kaçak sanayilerin ko?ullu ta??nma ?artlar? (planl? alana ta??nmalar? ya da mevcut kulland?klar? alan büyüklükleri kadar bir alan? tar?msal topra?a kazand?rmalar? ko?ullar?) ile sanayi alanlar?n?n rehabilitesi sa?lanacakt?r.” denmektedir. Tar?m topraklar?, sürdürülebilir ya?am aç?s?ndan korunmas? son derece önemli topraklard?r.” “1/100000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzas? Revizyon Çevre Düzeni Plan? Plan Aç?klama Raporu, 1.2. Bölüm, 3. sayfada belirtildi?i üzere, Plan?n temel ilkelerinden biri “tar?msal kalk?nma ve nüfus kayb?n?n önlenmesi” olarak belirlenmesine ra?men, Planda tam tersi kararlar al?nd??? görülmektedir. Tar?m alanlar? korunmadan tar?msal kalk?nman?n mümkün olamayaca?? unutulmamal?d?r.” “Plan Aç?klama Raporu, 2.11.3.9. Bölüm, sayfa 65’te Tar?msal Organize Bölgeleri (TOB) ile ilgili olarak, “Tar?msal Organize Bölgeler (TOB) içerisinde tar?m ve hayvanc?l??a dayal? sanayi alanlar?ndan olu?acak Tar?msal Ihtisas OSB alanlar? toplam TOB alan?n?n en fazla %10’unu olu?turacak ve TOB alan? içerisindeki Tar?msal Niteli?i II. Öncelikli Korunacak Alanlar ve Tar?msal Niteli?i S?n?rl? Alanlar üzerinde yer alabileceklerdir. %10luk alan içindeki yap?la?ma esaslar? alt ölçekli planlarda belirlenecektir.” denmektedir. Bu madde tar?m alanlar?n?n zamanla sanayi amaçl? yap?la?mas?na neden olabilecektir. Tar?m topraklar?n?n korunmas?, yap?la?ma bask?s? alt?nda kalmamas? için bu maddenin iptal edilmesi gerekmektedir. Bu tip alanlarda, tar?m alanlar?n?n zarar görmemesi aç?s?ndan, uygulamaya yönelik kararlar, k?s?tlamalar net bir ?ekilde belirtilmelidir.” “Kat? at?klar?n bertaraf? Trakya’n?n do?al çevresini tehdit eden bir di?er ciddi sorundur. Bölgede düzenli depolamaya geçilmemi? olmas?, kat? at?klar?n vah?i depolama yöntemi ile bertaraf ediliyor olmas? insan ve çevre sa?l???n? tehdit etmektedir. Bu yüzden, Türkiye genelinde oldu?u gibi, Bölgedeki illerde kat? at?k birlikleri kurularak düzenli depolama alanlar?n?n olu?turulmas? amaçlanm??t?r. Insan ve çevre sa?l???n? korumak için kurulacak olan düzenli depolama alanlar?n?n yer seçimi ve at?k bertaraf yöntemleri, yanl?? kararlar yüzünden, yine insan ve çevre sa?l???n? tehdit edecek sonuçlar do?urabilmektedir. Düzenli depolama alan? için yer seçimi yaparken tar?m topraklar?, yer alt? suyu beslenme alanlar? gibi hassas alanlara dikkat edilmelidir. At?k bertaraf yönteminin seçiminde de do?al çevreyi en az etkileyecek yöntemler seçilmelidir. Örne?in yakarak at?k bertaraf yöntemi, do?al çevre üzerindeki olumsuz etkileri yüzünden pek tercih edilmeyen bir yöntemdir.” “Lüleburgaz’da, otoyol yap?m?nda dolgu malzemesi temini için aç?lan çukurluk alanda önerilen teknik altyap? alan?, gerek Tatarköy Göletine yak?n olu?u, gerekse de Çorlu-Çerkezköy’de yo?unla?an sanayi tesislerinin tehlikeli at?klar?n?n Bölgeye yönlendirilmemesi konusunda gerekli plan hükümlerinin olmay??? insan ve çevre sa?l???n? tehdit edecek sonuçlara yol açacakt?r. Her ne kadar plan notlar?nda gözükmese de, arazide fiili çal??ma ba?lat?ld???ndan burada iptal konusu edilmi?tir.” “Önerilen “teknik altyap? alanlar?” tar?m alanlar? ile DSI’den al?nan verilerine ra?men yer alt? suyu besleme alan?nda yer ald???ndan ve Plan Aç?klama Raporunda at?k bertaraf yöntemleri ile kat? at?k türlerine ili?kin belirsizlikler bulunmas? bu alanlarda sanayi at??? bertaraf tesisi, at?k yakma tesisi gibi kullan?mlar?n yer almas?n?n önünü açt???ndan: Plan Aç?klama Raporu, 2.9. Bölüm, sayfa 52’de “teknik altyap? tesisleri” tan?m?ndaki “at?k bertaraf ve depolama alanlar? ile transfer alanlar?” bölümü, Plan    Aç?klama Raporu, 2.9. Bölüm, sayfa 53’te, “kentsel ve bölgesel donat? alan?” tan?m?ndaki “at?k depolama” bölümü, Planda, Çorlu, Uzunköprü, Lalapa?a ve K?rklareli Merkezde tar?m alanlar? ve YAS’da teknik altyap? alan? önerilen bölümü ve Plan Aç?klama Raporu, 2.10.18. Bölüm sayfa 56’da “endüstriyel” kelimesinin iptal edilmesi gerekmektedir. Ayr?ca, Plan Aç?klama Raporunun at?k bertaraf ve depolama alanlar? ile ilgili bölümüne, Bölgede, insan ve çevre sa?l??? aç?s?ndan son derece zararl?, sanayi at?klar? bertaraf tesislerinin yap?lmas?na engel olacak aç?klamalar?n eklenmesi ve Plan üzerinde de teknik altyap?, at?klar ve donat? alanlar? ile ilgili kullan?mlar?n ayr? ayr? gösterilmesi gerekmektedir.” Plan Aç?klama Raporu, 2.11.2.2. Bölüm, sayfa 61’de, orman alanlar?n? yang?nlardan korumak için “koruma bantlar?n?n” olu?turularak bu alanlarda yap?la?maya izin verilmeyece?i belirtilmektedir. Orman alanlar?ndaki yang?n emniyet ?erit ve yollar? Orman Genel Müdürlüklerinin çal??ma kapsam?nda yap?lamakta ve sahalar ile ilgili harita ve planlarda gösterilmektedir. Maddede sözü geçen “Koruma Band?” kavram?n?n, s?çrama riskinin oldu?u durumlarda s?n?r?n orman alan? olan taraf?ndan m? yoksa yerle?im alanlar?ndan m? ayr?laca?? aç?kça belirtilmemi?tir. Her ne kadar, orman alanlar?nda yap?la?maya zaten müsade edilmedi?i gibi orman alanlar?ndaki koruma band? çal??malar?n?n Orman Genel Müdürlükleri taraf?ndan yap?l?yor olmas? dolay?s? ile bu koruma bantlar?n?n orman s?n?r?na biti?ik olan yerle?im alanlar?ndan ayr?laca?? anla??l?yor olsa da, ifadeyi kuvvetlendirmek ve orman alanlar?n?n bütünlü?ünü korumak ad?na söz konusu maddenin a?a??daki ?ekilde düzeltilmesi gerekmektedir:  “Orman alanlar?nda olabilecek yang?nlar?n yerle?im alanlar?na ve yerle?im alanlar?nda olabilecek yang?nlar?n orman alanlar?na s?çrama risklerine kar?? alt ölçekli planlarda, orman s?n?r?na biti?ik alanlardaki yerle?im alanlar?nda “Koruma Band?” olu?turulacak ve olu?turulan bu bant içerisinde yap?la?maya izin verilmeyecektir.” Dolay?s?yla, bu konuda net hükümler içermeyen plan, planlama hukuk ve ilkelerine ayk?r?d?r.” “1/100000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzas? Revizyon Çevre Düzeni Plan Raporu’nda madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak, yeni maden sahalar? için ruhsat al?m?n? k?s?tlayacak hiçbir aç?klama bulunmamaktad?r. Oysa, TEMA Vakf? taraf?ndan Çevre ve Orman Bakanl??? aleyhine 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzas? Çevre Düzeni Plan? Plan Raporunun maden ruhsatlar? ile ilgili bölümünün iptali için açm?? oldu?u davan?n sonucunda, Dan??tay 6. Daire E. 2007/9561 Esas no.lu davada önce yürütme durdurulmu? bilahare de iptal karar? verilmi?tir. 1/100000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzas? Revizyon Çevre Düzeni Plan? ve Plan Raporunun madencilik faaliyetleri ile ilgili bölümünün Dan??tay karar? do?rultusunda düzeltilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, madencilik faaliyetleri ile ilgili düzenlemeler planlama ilkelerine ve Mahkeme kararlar?na ayk?r?d?r.” “Bölgedeki önemli do?a alanlar?ndan biri de Meriç Deltas?d?r. Delta, Yunanistan-Türkiye s?n?r?ndaki geni? sazl?klar, mevsimsel batakl?klar, tatl? ve tuzlu göller ile tar?m alanlar?ndan olu?an bir sulak alan sistemidir.” “Görüldü?ü üzere, ekolojik aç?dan son derece hassas olan Meriç Deltas? için gerekli koruma kullanma kararlar?n?n al?nmas? gerekirken, Plan Aç?klama Raporu, 1.2.2.2-f Bölüm, 33. sayfa, ikinci paragrafta Enez’de yat turizminin geli?tirilece?i belirtilmesi ve Plan paftas?nda yat liman? önerilmesi mevzuata, taraf olunan uluslar aras? sözle?melere (Ramsar Sözle?mesi) ve planlama ilkelerine ayk?r?d?r.” “Do?al çevre üzerinde geri dönü?ü olmayan zararlara sebep olacak bu tip kararlar?n iptal edilmesi gerekmektedir. Ayr?ca, Büyük ve Küçük Gala Göllerinin de plana i?lenmesi gerekmektedir. “ “Bulgaristan s?n?r? yak?n?nda, Karadeniz sahil ?eridinde yer alan I?neada Ormanlar?, yüksek biyolojik çe?itlilik potansiyeli nedeniyle “Önemli Bitki Alan?” (ÖBA) ve “Önemli Ku? Alan?” (ÖKA) ilan edilmi?tir.                      Ayr?ca, Türkiye’de az say?da bulunan subasar ormanlar?n?n (longoz ormanlar?) en iyi korunmu? örnekleri bu alanda yer almaktad?r. Bu alanlar ayn? zamanda, Bern Sözle?mesi’ne göre tehlike alt?nda olan habitat tipi olarak tan?mlanmaktad?r.  I?neada, longoz ormanlar? ile birlikte sulak alanlar ve k?y? kumullar?n?n olu?turdu?u zengin ekosistemleri bar?nd?ran ve Avrupa ölçe?inde do?al özelliklerini halen koruyan s?n?rl? say?daki örneklerden biri oldu?undan ve alanda görülen endemik ve nadir bitki türlerinden 3'ü küresel ölçekte, 4’ü Avrupa ölçe?inde tehdit alt?nda bulundu?u tespit edilip, di?er türler nadir ve tehdit alt?na girebilir kategorilerinde de?erlendirildi?inden, alana yönelik son derece ciddi koruma kararlar?n?n al?nmas? gerekmektedir.” “Ayr?ca, alan? besleyen derelerin suyunu Istanbul’a aktarmak amac?yla ISKI taraf?ndan Istranca Da?lar?’nda planlanan barajlar alan üzerindeki en ciddi tehdittir.” “Plan Aç?klama Raporu 1.2.2.2-f Bölüm, 33. sayfada Demirköy’de yat turizminin geli?tirilece?inin belirtilmesi, Planda I?neada’da yat liman? önerilmesi ve ISKI Barajlar?n?n Plana i?lenmesi mevzuata, uluslar aras? sözle?melere ve planlama ilkelerine ayk?r?d?r. Bal?kç?l?k ve turizm için, do?al çevreye zarar vermeden, mevcut liman?n iyile?tirilmesi önerilebilir ama ekolojik aç?dan bu kadar hassas bir alanda yat turizminin geli?tirilmesi ad?na marina önerilmesi kesinlikle kabul edilemez.”