Havalar?n ?s?nmas? ve yaz aylar?n?n ba?lamas?yla k?? dönemindeki beslenme ?eklimiz ve ya?am stilimiz de de de?i?ikliklerin oldu?unu belirten K?rklareli Halk Sa?l???



HABER MERKEZ?
Havalar?n ?s?nmas? ve yaz aylar?n?n ba?lamas?yla k?? dönemindeki beslenme ?eklimiz ve ya?am stilimiz de de de?i?ikliklerin oldu?unu belirten K?rklareli Halk Sa?l??? Müdürü Uzm. Dr. Nihat Kutluay, yaz aylar?n?n ba?lamas? ile artan hava s?cakl?klar? birtak?m sa?l?k sorunlar?n? da beraberinde getirdi?ini ifade ederek ?unlar? kaydetti:
“S?cakl?k ve nem art???na ba?l? olarak vücut ?s?s? artmakta ve metabolizma bu yeni duruma uyum sa?lamaya çal??maktad?r. Kalp debisinde dü?me, doku ve organlarda oksijenlenmede azalma, kalp at?m say?s? ve kan bas?nc?ndaki art?? nedeniyle yaz aylar?nda özellikle yüksek tansiyon, kalp yetmezli?i ve koroner kalp hastal?klar?nda art?? gözlenmektedir. Ayr?ca s?cakl?klar?n etkisiyle artan terle birlikte su ve mineral kayb? sonucu, bay?lma hissi, bulant?, ba? dönmesi gibi sa?l?k problemleri de görülebilmektedir. Ayr?ca yaz aylar?yla beraber düzensiz ve yanl?? beslenme metabolizmay? bozarak kilo al?m?n? da sebep olabilmektedir. Yaz aylar?nda özellikle bebek ve çocuklarda ishal görülme s?kl??? artmaktad?r. Ayr?ca s?cak havalarda besinlerin bozulma riski artmakta ve besin kaynakl? zehirlenmeler s?k görülmektedir. Yaz s?cakl???ndan en çok etkilenenler çocuklar, ya?l?lar, hamileler, kalp ve ?eker hastal??? olan bireylerdir. Yaz aylar?nda s?kl?kla görülen sa?l?k problemlerinin azalt?lmas?nda sa?l?kl? beslenme son derece önemlidir.
* YAZ AYLARINA YÖNEL?K SA?LIKLI BESLENME ÖNER?LER?:
* Ö?ün Da??l?m?:
Ya?am?n her döneminde yeterli ve dengeli beslenme sa?l???n korunmas? için esast?r. Bu nedenle, dört besin grubunda bulunan çe?itli besinlerin en az 3 ana ve 3 ara ö?ünde yeterli miktarlarda al?nmal?d?r. Ö?ün atlamamak hem kan ?ekerimizin düzende kalmas?na, hem de gereksiz at??t?rmalar?m?z?n önüne geçecektir. Kahvalt? günün en önemli ö?ünü olup yaz aylar?nda yap?lacak kahvalt?da az ya?l? peynirler, ?ekersiz marmelatlar, domates-salatal?k gibi taze sebzeler bulunmal?, kafein içeren içecekler yerine de süt, taze s?k?lm?? meyve suyu, ?hlamur ve ku?burnu gibi bitki çaylar tercih edilmelidir. Günlerin uzamas?yla beraber gelecek olan geç saat at??t?rmalar?na da dikkat edilmelidir. Gece yap?lan at??t?rmalar vücutta daha zor kullan?larak ya? ?eklinde depolanma ihtimali daha yüksektir. Bu nedenle geç saatlerde mümkün oldu?unca at??t?rma yapmaktan kaç?n?lmal?, yap?lmas? durumunda ise enerji içeri?inin dü?ük olmas? ve bol posa içermesi nedeniyle, domates, salatal?k, havuç gibi besinlere yer verilmelidir.
* S?v? Al?m?:
Terleme ile artan s?v? ve mineral kayb?n?n önlenmesi için yeterli s?v? al?m? önemlidir. Ayr?ca, ya?am?n her döneminde yeterli s?v? al?m? vücutta olu?an toksinlerin (zararl? ö?eler) at?lmas?, vücut fonksiyonlar?n?n düzenli çal??mas?nda, metabolizma dengesinin sa?lanmas?nda ve vücutta pek çok biyokimyasal reaksiyonun gerçekle?mesinde son derece önemli rol oynamaktad?r. Bu nedenle, her gün en az 2-2.5 litre (12-14 su barda??) su içilmeli, s?v? al?m?n?n kar??lanmas?nda kahve, çay ve gazl? içecekler yerine süt, cac?k, ayran, taze s?k?lm?? meyve sular?, limonata al?nmal?d?r. Elektrolit dengesini düzenlemek için ise gerekli durumlarda tuzlu ayran ve maden suyu tüketilebilir. Bebek ve çocuklar s?v? kay?plar?n? ifade edemeyecekleri için, ebeveynlerin bu konuda daha dikkatli olmalar? gerekmektedir.
* Ya? Al?m?:
Yaz aylar?nda ya?l? besinlerin ve ya?da k?zartmalar?n tüketiminden kaç?n?lmal?; yemeklerde bitkisel s?v? ya?lar?n kullan?m?, yemekleri pi?irirken k?zartma ve kavurma yerine ha?lama, ?zgara, kendi suyunda veya az suda pi?irme gibi sa?l?kl? pi?irme yöntemleri uygulanmal?d?r.
* Sebze ve Meyve Tüketimi:
Yaz aylar?nda artan meyve ve sebze seçenekleri de s?v? ihtiyac?m?z? sa?lamaya yard?mc? olmakla beraber, içerdikleri antioksidan, vitamin ve mineral içerikleri ile vücut direncini artt?rmak ve vücudun yeterli miktarda vitamin ve mineral al?nmas?n? sa?lamak aç?s?ndan da tercih edilecek g?dalard?r.Günlük meyve- sebze tüketimin 5 – 7 porsiyon aras?nda olmas? kalp damar hastal?klar?na kar?? olan e?ilimimizi azaltaca?? gibi , sindirim sistemi üzerine olumlu etkileri nedeniyle de tercih edilmelidir.
* Et Tüketimi:
Yaz aylar?nda beslenme aç?s?ndan k?rm?z? ve beyaz etlerin ya?s?z olanlar? tercih edilmelidir.
* Tah?l Tüketimi:
Kan ?ekerini h?zla yükselten ve h?zl? dü?üren besinlerin tercih edilmemesi, basit karbonhidrat olan saf ?eker ve ?ekerli besinler yerine tam bu?day ekme?i, kepekli makarna, bulgur gibi lifli besinlerin tüketilmesine özen gösterilmelidir. Enerjisi yüksek hamur tatl?lar? yerine sütlü tatl?lar, meyve tatl?lar?, dondurma gibi tatl?lar tercih edilmelidir.
Besin Zehirlenmeleri:
Besin zehirlenmeleri, halk sa?l???n? yak?ndan ilgilendiren ve özellikle yaz aylar?nda artan hastal?klardan biridir. Ço?unlukla hafif seyirli ve k?sa süreli hastal?klar olmalar?na kar??n, zehirlenmeye yol açan besinle ve ki?iyle ilgili baz? faktörler hastal???n zaman zaman daha a??r seyretmesine hatta ölümcül olmas?na yol açabilmektedir. Özellikle yaz aylar?nda aç?kta sat?lan veya sergilenen yiyeceklerin kolay ula??labilir ve uygun fiyatl? olmas? nedeniyle tercih edilen, pratik ve masum görünen yiyecek ve içeceklerin beklenmedik sonuçlar do?urabilmektedir. Aç?kta sat?lan lahmacun, buzdolab?nda saklanmayan k?yma, süt, yo?urt, kaymak, krema gibi yiyecekler, hastal?k olarak geri dönebilmektedir. Bu nedenle bu ürünlerin mümkün oldu?unca tüketiminden kaç?n?lmal?, çabuk bozulan potansiyel riskli besinler (et, yumurta, süt, bal?k vb.) aç?kta bekletilmemeli, besinlerin haz?rlanmas? ve pi?irilmesi a?amalar?nda hijyen kurallar?na özen gösterilmeli, besin zehirlenmelerinden korunmak için; yiyeceklerin taze olmas?na ve paketlenmi? olarak sat?lan yiyeceklerin son kullanma tarihinin geçmemi? olmas?na dikkat edilmelidir. Elektrik kesintisi nedeniyle, so?ukta saklanmas? gereken yiyeceklerin bir süre '?s?nmas?' içlerinde bulunan ve say?ca az oldu?u için sa?l??a zarar vermeyecek olan mikroplar?n ço?almas?na ve hastal?k yapmas?na yol açmaktad?r. Bu nedenle dondurmalarda bu noktaya çok dikkat edilmelidir. Yaz aylar?nda özellikle rota virüslerden kaynaklanan bebek ve çocuklarda yayg?n olarak görülen ishallerin önlenmesinde el temizli?i ile sebze ve meyveleri yemeden önce iyice y?kamak çok önemli olup, ishali olanlar en yak?n sa?l?k kurulu?una ba?vurmal?d?r.
* Fiziksel Aktivite:
Özellikle yaz mevsiminde yap?lan fiziksel aktivitelerin türüne ve zaman?na dikkat edilmelidir. Ko?u veya a??rl?k sporlar? gibi a??r? terleten, fazla elektrolit at?m?na sebep olan fiziksel aktiviteler konusunda dikkatli olunmal?d?r. ?mkanlar do?rultusunda yüzme veya su sporlar? tercih edilmelidir. Bunun yan? s?ra fiziksel aktiviteler güne? ???nlar?n?n direkt olarak geldi?i s?cak saatlerde yap?lmamal?d?r. Sabah aç karn?na yada ana ö?ünlerin hemen ertesinde fiziksel aktiviteler yap?lmamal?, hafif bir ana ö?ün veya ara ö?ünlerden minumum yar?m saat sonra yap?lmal?d?r. Yaz aylar?nda egzersiz ve spor yap?l?rken k?? aylar?na göre daha fazla s?v? kayb? ya?anaca?? için egzersize ba?lamadan 15 dk. önce 1-1.5 bardak, egzersiz s?ras?nda ise 10-15 dakikada bir yar?m bardak su için. Ancak unutulmamas? gereken bir di?er önemli nokta, a??r? su tüketiminin getirece?i zararlard?r. ?htiyaçtan fazla su tüketilmesi vücutta ödem olu?mas?na ve bulant? gibi sorunlara neden olabilmektedir.” (Sava? Eskici)