K?rklareli Halk Sa?l??? Müdürü Uzm. Dr. Nihat Kutluay, ya?amam?z?n temel besin maddeleri olan yiyeceklerin sa?l?kl? haz?rlama ve pi?irme yöntemlerinin do?ru uygulanmamas? durumunda sa?l??? ciddi ?ekilde tehdit edebilece?ini belirterek ?unlar? kaydetti:  




HABER MERKEZ?





“Ya?am?m?z?n temel maddesi olan besinler, sat?n almadan tüketime kadar geçen a?amalarda sa?l?kl? haz?rlama ve pi?irme yöntemlerinin uygulanmamas? ve hijyenik ko?ullar?n yeterince sa?lanamamas? nedeniyle zararl? hale gelebilmekte ve sa?l???m?z için gizli bir tehlike olu?turabilmektedir. Belirli pi?irme yöntemlerini s?kl?kla kullanan toplumlarda baz? kanser türlerinin s?k görülmesi, yenen ve içilen g?dalar?n tür ve miktarlar?na dikkat edilmesi gerekti?i kadar pi?irme yöntemlerine de özen gösterilmesi gereklili?ini ortaya koymaktad?r. Yap?lan ara?t?rmalarda, g?dalara uygulanan yanl?? pi?irme yöntemleri sonucunda olu?an baz? kanser yap?c? maddelerin solunum ve sindirim yoluyla al?nmas? ile özellikle akci?er ve sindirim sistemi kanserlerine neden oldu?u bildirilmektedir. 


Yanl?? pi?irme yöntemleri sonucunda olu?an kanser yap?c? maddelerden birisi Polisiklik Aromatik Hidrokarbonlar’d?r (PAH) . PAH’lar?n ?zgara, dumanlanma ve k?zartma i?lemleri s?ras?nda kullan?lan yüksek ?s?l i?lemlerde g?dalarda olu?makta, mangalda pi?irilen etlerde yüksek konsantrasyonlara ç?kmaktad?r. Ara?t?rmalarda, etin, odun ate?inin alevine do?rudan tutulmas? durumunda yüksek düzeyde, kor üzerinde pi?irildi?inde ise daha dü?ük düzeyde PAH olu?tu?u saptanm??t?r. Yiyeceklerin pi?irilmesi s?ras?nda erimi? ya?lar?n ?s? kayna?? üzerine damlamas? sonucu meydana gelen parçalanma ile PAH olu?umu artmakta ve atmosfere de yay?lmaktad?r. Bu arada özellikle etin üzerinde de birikmektedir. PAH daha çok ya?da depolanabildi?inden etin ya? içeri?inin artmas? da PAH miktar?n?n artmas?na neden olmaktad?r. Hamburger, biftek, bal?k ve tavuk etlerinin yüksek ?s?da mangal ate?inde pi?irilmesi sonucunda PAH içerikleri önemli ölçüde artmaktad?r. Mangaldaki kömür ve kömür tozlar?, pi?irilen besinlerin üzerine sinerek karsinojen etki yapmakta, ba?ta mide kanseri olmak üzere yemek borusu ve kal?n ba??rsak kanserlerine neden olabilmektedir. 


Ayr?ca, s?cak havalarda bozulma riski yüksek besinlerden et ve ürünlerinin uygun ko?ullarda haz?rlanmamas? ve pi?irilmemesi, uzun süre bekletilmesi sonucunda da besin zehirlenmesi ile kar??la??labilmektedir. Bu nedenlerle özellikle yaz aylar?nda mangal yapmak amac?yla tüketilen besinlerin uygun ko?ullarda haz?rlanmas?, saklanmas? ve sa?l?kl? pi?irme yöntemleri ile pi?irilmesi sa?l???n korunmas? aç?s?ndan son derece önemlidir. 


* Mangal keyfi için sa?l?kl? beslenme önerileri:


1- Mangalda pi?irilmek için tavuk eti gibi beyaz etlerin tercih edilmesi, e?er k?rm?z? et pi?irilmek istenirse ya?s?z olmas? ve içine kuyruk ya?? konulmamas? gerekmektedir.


2- Yak?t olarak alevsiz yanan ladin a?ac? veya çam kozalaklar?, tezek gibi kaynaklar kullan?lmamal?, saf odun kömürü tercih edilmelidir.


3- Kömür közüyle et aras?nda en az 15 santimetrelik bir mesafe b?rak?lmal?, etler ate?e çok yakla?t?r?lmamal?, alevle yak?larak pi?irilmemelidir.


4- Etlere pi?irilmeden önce terbiye i?leminin uygulanmas? (s?v?ya?, sirke, limon suyu, süt, yo?urt, tuz vb. olu?an soslar) tercih edilmeli, bu i?lemde çay ?ekeri kullan?lmamal?d?r.


5- Çi? veya pi?mi? et ve et ürünleri aç?kta veya oda s?cakl???nda b?rak?lmamal?, tüketilene kadar buzdolab? ?s?s?nda (0-4°C) muhafaza edilmelidir.


6- Çi? besinler ile pi?mi? yiyecekler birbirine temas etmeyecek ?ekilde üzerileri kapal? olarak muhafaza edilmelidir.


7- Mangal etlerinin yan?nda mutlaka sö?ü? sebze, salata, meyve gibi besinler tüketilmeli, sebze ve meyveler iyice y?kand?ktan sonra yenilmelidir.


8- S?cak havalarda alkol tüketiminden kaç?n?lmal?, kafeinli ve gazl? içecekler yerine de ayran, limonata, meyve suyu gibi içeceklerin tüketimine özen gösterilmelidir.


Özellikle çi? k?rm?z? et, kümes hayvan etleri ve yumurta gibi besinleri haz?rlad?ktan sonra eller iyice y?kanmal?, bu tür besinler ile pi?irilmeden tüketilecek sebze ve meyveleri haz?rlarken ayr? do?rama tahtas? ve b?çaklar kullan?lmal?d?r.” (s)