Mevlâna 30 Eylül 1207 y?l?nda bugün Afganistan s?n?rlar? içerisinde yer alan Horasan Ülkesi'nin Belh ?ehrinde do?mu?tur.










Mevlâna'n?n babas? Belh ?ehrinin ileri gelenlerinden olup, sa?l???nda "Bilginlerin Sultân?" ünvan?n? alm?? olan Hüseyin Hatibî o?lu Bahâeddin Veled'tir. Annesi ise Belh Emiri Rükneddin'in k?z? Mümine Hatun'dur. 





     Sultânü'I-Ulemâ Bahaeddin Veled, baz? siyasi olaylar ve yakla?makta olan Mo?ol istilas? nedeniyle Belh'den ayr?lmak zorunda kalm??t?r. Sultânü'I-Ulemâ 1212 veya 1213 y?lllar?nda aile fertleri ve yak?n dostlar? ile birlikte Belh'den ayr?ld?. 





     Sultânü'I-Ulemâ'n?n ilk dura?? Ni?âbur olmu?tur. Ni?âbur ?ehrinde tan?nm?? mutasavv?f Ferîdüddin Attar ile de kar??la?t?lar. Mevlâna burada küçük ya??na ra?men Ferîdüddin Attar'?n ilgisini çekmi? ve takdirlerini kazanm??t?r. 





     Sultânü'I Ulemâ Ni?abur'dan Ba?dat'a ve daha sonra Kûfe yolu ile Kâ'be'ye hareket etti. Hac farîzas?n? yerine getirdikten sonra, dönü?te ?am'a u?rad?. ?am'dan sonra Malatya, Erzincan, Sivas, Kayseri, Ni?de yolu ile Lârende'ye (Karaman) geldiler. Karaman'da Suba?? Emir Mûsâ'n?n yapt?rd?klar? medreseye yerle?tiler. 





     1222 y?l?nda Karaman'a gelen Sultânü'/-Ulemâ ve ailesi burada 7 y?l kald?lar. Mevlâna 1225 y?l?nda ?erefeddin Lala'n?n k?z? Gevher Hatun ile Karaman'da evlendi. Bu evlilikten Mevlâna'n?n Sultan Veled ve Alâeddin Çelebi adl? iki o?lu oldu. Y?llar sonra Gevher Hatun'u kaybeden Mevlâna bir çocuklu dul olan Kerrâ Hatun ile ikinci evlili?ini yapt?. Mevlâna'n?n bu evlilikten de Muzaffereddin ve Emir Âlim Çelebi adl? iki o?lu ile Melike Hatun adl? bir k?z? dünyaya geldi. 





     Bu y?llarda Anadolunun büyük bir k?sm? Selçuklu Devleti'nin egemenli?i alt?nda idi. Konya'da bu devletin ba? ?ehri idi. Konya sanat eserleri ile donat?lm??, ilim adamlar? ve sanatkarlarla dolup ta?m??t?. K?saca Selçuklu Devleti en parlak devrini ya??yordu ve Devletin hükümdar? Alâeddin Keykubâd idi. Alâeddin Keykubâd Sultânü'I-Ulemâ Bahaeddin Veled'i Karaman'dan Konya'ya davet etti ve Konya'ya yerle?mesini istedi. 





     Bahaeddin Veled Sultan?n davetini kabul etti ve Konya'ya 3 May?s 1228 y?l?nda ailesi ve dostlar? ile geldiler. Sultan Alâeddin kendilerini muhte?em bir törenle kar??lad? ve Altunapa (?plikçi) Medresesi'ni ikametlerine tahsis ettiler. 





     Sultânü'l-Ulemâ 12 Ocak 1231 y?l?nda Konya'da vefat etti. Mezar yeri olarak, Selçuklu Saray?n?nGül Bahçesi seçildi. Halen müze olarak kullan?lan Mevlâna Dergâh?'ndaki bugünkü yerine defnolundu. 





     Sultânü'I-Ulemâ ölünce, talebeleri ve müridleri bu defa Mevlâna'n?n çevresinde topland?lar. Mevlâna'y? babas?n?n tek varisi olarak gördüler. Gerçekten de Mevlâna büyük bir ilim ve din bilgini olmu?, ?plikçi Medresesi'nde vaazlar veriyordu. Vaazlar? kendisini dinlemeye gelenlerle dolup ta??yordu. 





     Mevlâna 15 Kas?m 1244 y?l?nda ?ems-i Tebrizî ile kar??la?t?. Mevlâna ?ems'de "mutlak kemâlin varl???n?" cemalinde de "Tanr? nurlar?n?"görmü?tü. Ancak beraberlikleri uzun sürmedi. ?ems aniden öldü.





     Mevlâna ?ems'in ölümünden sonra uzun y?llar inzivaya çekildi. Daha sonraki y?llarda Selâhaddin Zerkûbî ve Hüsameddin Çelebi, ?ems-i Tebrizî'nin yerini doldurmaya çal??t?lar.





    Ya?am?n? "Hamd?m, pi?tim, yand?m" sözleri ile özetleyen Mevlâna 17 Aral?k 1273 Pazar günü Hakk' ?n rahmetine kavu?tu. Mevlâna'n?n cenaze namaz?n? Mevlâna'n?n vasiyeti üzerine Sadreddin Konevî k?ld?racakt?. Ancak Sadreddin Konevî çok sevdi?i Mevlâna'y? kaybetmeye dayanamay?p cenazede bay?ld?. Bunun üzerine, Mevlâna'n?n cenaze namaz?n? Kad? S?raceddin k?ld?rd?. 





     Mevlâna ölüm gününü yeniden do?u? günü olarak kabul ediyordu. O öldü?ü zaman sevdi?ine yani Allah'?na kavu?acakt?. Onun için Mevlâna ölüm gününe dü?ün günü veya gelin gecesi manas?na gelen "?eb-i Arûs" diyordu ve dostlar?na ölümünün ard?ndan ah-ah, vah-vah edip a?lamay?n diyerek vasiyet ediyordu. 


Hz. Mevlânâ’n?n Vasiyeti:


Size, gizlide ve aç?kta Allah’tan korkmay?, az yemeyi, az uyumay?, az konu?may?, isyan ve günahlar? terk etmeyi, oruç tutmay?, namaza devam etmeyi, sürekli olarak ?ehveti terk etmeyi, bütün yarat?klardan gelen cefaya tahammüllü olmay?, aptal ve cahillerle oturmamay?, güzel davran??l? ve olgun ki?ilerle birlikte bulunmay? vasiyet ediyorum. ?nsanlar?n en hay?rl?s?, insanlara yarar? oland?r. Sözün en hay?rl?s?, az ve anla??l?r olan?d?r.





"Ölümümüzden sonra mezar?m?z? yerde aramay?n?z! 


Bizim mezar?m?z âriflerin gönüllerindedir"