GDO’ya Hay?r Platformu mücadelesini tüm illerde sürdürüyor Tüketici Haklar? Derne?i Ba?kan? K?rklareli ?ube Ba?kan? Hüseyin Kahraman, GDO’ya Hay?r Platformu’nun bas?n aç?klamas?n? kamuoyuyla payla?t?. Aç?klamada bakanl?k taraf?ndan haz?rlanan bro?ürde, bilgi kirlili?i oldu?u ve çeli?kiler yer ald??? ifade edildi. Bas?n aç?klamada ?u cümelelere yer verildi: “Tar?m ve Köyi?leri Bakanl??? taraf?ndan haz?rlanm?? olan ‘Sorularla GDO Gerçe?i’ isimli bro?ürün, yakla??k 5 milyon ki?iye internet yoluyla gönderilmesine devam ediliyor. Bro?ürün amac? kamuoyunda olu?an bilgi kirlili?inin giderilmesi. Ancak, bro?ür incelendi?inde bilgi kirlili?inin artarak devam etti?i görülmektedir. Bro?ürde Bakan?n hitap bölümünde, 26 Ekim 2009 tarihli GDO Yönetmeli?i’nin yürütmesini Dan??tay’?n 3 Aral?k 2009 tarihinde durdurmas? konusu da, bilgi kirlili?inden etkilenmi? olabilece?i ile ili?kilendirilmektedir. Son derece yersiz bu saptama ile kamuoyunun kafas? bir kez daha kar??t?r?lmaya çal???lmaktad?r. Yönetmeli?in yay?mland??? ilk günden itibaren GDO’ya Hay?r Platformu öncelikle Biyogüvenlik Yasas?’n?n ç?kmas? gerekti?ini, yönetmeli?in ‘dayanak’ k?sm?nda yer alan hiçbir yasan?n dayanak olu?turmayaca??n?, bu k?s?mda yer alan iki yasan?n GDO tar?m? daha yeryüzünde ba?lamadan önce ç?km?? oldu?unu, dayanakta yer alan yasalar?n GDO’lar konusunda herhangi bir düzenlemeyi içermediklerini belirtmi?tir. Dan??tay son derece hakl? olarak yasa ile düzenlenmesi gereken bir alan?n yönetmelikle düzenlenmeye çal???lmas?n?n Anayasa’ya ayk?r?l?k içerdi?ini belirtmi?tir. Bakanl?k, bu durum kar??s?ndaki savunmas?n? bro?ürde, Biyogüvenlik Yasas? ç?kar?l?ncaya kadar olu?acak bo?lu?u yönetmelik ile doldurmak ?eklinde aç?klamaktad?r. Platformumuzun bile?eni TMMOB Ziraat Mühendisleri Odas? 1998’den ve GDO’ya Hay?r Platformu kuruldu?u 2004’ten beri ülkemize GDO’lar?n girdi?ini, bunun önlenebilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin yap?lmas? gerekti?ini AKP hükümetinden istemektedir. 2010 y?l?na girece?imiz bugüne kadar herhangi bir ad?m atmadan konunun alelacele bir yönetmelikle ve son derece eksik bir ?ekilde düzenlenmeye çal???lmas?n? hiçbir ?ekilde do?ru ve inand?r?c? bulmuyoruz. Bro?ürde GDO’lar, ‘Klasik melezleme yöntemleri ile gen de?i?imi mümkün olmayan türler aras?nda, biyolojik metotlarla gen transferi yap?lan organizmalara denir.’ ?eklinde tan?mlanmaktad?r. Bu tan?mlama AB’nin 2001/18 EC Direktif’inde ‘Insan hariç olmak üzere, genetik materyali do?al yolla gerçekle?emeyecek ?ekilde de?i?tirilmi? organizmad?r.’ ?eklinde tan?mlanmaktad?r. Burada dikkat edilmesi gereken nokta GDO’lardaki gen de?i?imini do?an?n yapmad???, ancak laboratuarlarda ileri teknolojiler kullan?larak gerçekle?ebildi?idir. Melezlemeyi do?a da yapabilmekte, ayn? türler birbirini dölleyebilmektedir. Ileri teknolojiler kullan?larak yap?lan aktar?mlarda ise bir toprak bakterisinin geni tohuma aktar?larak, bitki yabanc? ot ilaçlar?na dayan?kl?l?k kazanmakta ya da topraktaki bir bakterinin zehir üreten geni tohuma aktar?larak bitki tüm dokular?nda bu zehiri üreterek ha?erelere kar?? direnç göstermektedir. Do?a hiçbir zaman o bakterinin genini o bitkiye aktarmamaktad?r. Bilgi kirlili?ini önlemek amac?yla haz?rlanm?? bro?ürde Ispanya, Çek Cumhuriyeti, Romanya, Portekiz, Polonya, Almanya ve Slovakya’da GDO’lu m?s?r yeti?tirildi?i bilgisi yer almaktad?r. Bu ülkelerden Almanya Nisan 2009 itibar?yla GDO’lu m?s?r üretimini yasaklam?? olup listeden ç?kar?lmal?d?r. Ayr?ca belirtmek gerekirse, tüm Avrupa’da (sadece birkaç AB ülkesinde GDO’lu tohumla üretim yap?lmaktad?r) 2005 y?l?nda 165 bin hektar olan GDO ekim alan? 2008 y?l?nda 107 bin hektara gerilemi?tir. Avrupa halk?n?n %71’i GDO’lu g?dalar tüketmek istememektedir. Dan??tay’?n durdurdu?u yönetmelikle ilgili olarak AB mevzuat? ile uyumlu oldu?u belirtilmektedir. Bu kapsamda g?dan?n içindeki GDO oran?n?n binde 1 bile olsa, halk?n ne yedi?ini bilme hakk? çerçevesinde bu oran?n belirtilece?i ön plana ç?kar?lmaktad?r. Tar?m ve Köyi?leri Bakanl??? taraf?ndan ilk ç?kar?lan 26 Ekim 2009 tarihli yönetmelikte böyle bir uygulamaya yer verilmezken, binde 9’un alt? etiketlenmeye bile gerek görülmezken, olmayan ?eyi yazman?n bilgi kirlili?ine yol açaca?? belirtilirken, GDO’ya Hay?r Platformu’nun vatanda??n bilme hakk? oldu?u, AB’de de?il binde 9 milyarda 9 oran?nda GDO bulunsa bile g?dan?n GDO’lu olarak etiketlendi?i, GDO içermeyen ürünlerin ise GDO’suz diye etiketlendi?i (ilk yönetmelikte GDO’suz yazmak yasakt?) konular?nda yapt??? kamuoyu bilgilendirmelerinin 20 Kas?m 2009 tarihli yönetmelik de?i?ikli?ine yans?d??? görülmektedir. Platformumuzun ba?ar?s?n?n Bakanl???n övünç kayna??n? olu?turdu?unu görmek bizleri de sevindirmektedir. Bakanl???n sürekli GDO mevzuat?m?z?n AB mevzuat? ile uyumlu oldu?undan bahisle binde 9 e?ik de?er üzerinden örnek vermesi konusunda da baz? yan?lg?lar bulunmaktad?r. Gerek g?da gerekse yemde, GDO’suz üretim yapan üreticinin ürününe kazara bir GDO bula?mas? söz konusu ise ya da teknik bir nedenle bula?ma olmu? ise üreticiyi korumak amac?yla binde 9 e?ik de?er uygulamas? yap?lmaktad?r. AB ülkelerinde içinde GDO kullan?lan g?dalar oran?na bak?lmaks?z?n do?rudan ‘GDO'ludur’ ?eklinde etiketlenmektedir. Bu yönüyle yönetmelikteki binde 9 uygulama mant??? ve halka anlat?l?? ?ekli AB ile uyum sa?lamamaktad?r. Uyar?lar?m?z?n sadece bir k?sm? 20 Kas?m 2009 tarihli yönetmelik de?i?ikli?inde yer alm??t?r. Bakanl?k bro?üründe GDO’lar?n yemler vas?tas?yla hayvanlar?n etine, sütüne ve yumurtas?na geçmedi?i, Avrupa G?da Güvenli?i Otoritesi’nin (EFSA) bilimsel ara?t?rma sonuçlar?n?n da bu do?rultuda ç?kt??? için bu tür hayvansal ürünlere GDO etiketi konmad??? belirtilmektedir. EFSA’n?n güvenilirli?i ve do?rulu?u bizzat AB ülkelerinin birço?unda tart???l?rken, bu kurumun görü?lerinin ve yeterince ara?t?rma yap?lmam?? olan bu ya?amsal konunun do?ru kabul edilip bu bro?üre eklenmesini Bakanl???n büyük bir sorumluluk alt?na girmesi ?eklinde yorumluyoruz. Bro?ürde Bakanl???n bir di?er övünç kayna?? olarak antibiyotik direnç genli GDO’lar?n yasakland???n?n gösterilmesi de, GDO’ya Hay?r Platformumuzun 5 y?ld?r bu konudaki ?srar?ndan kaynaklanmaktad?r. GDO’ya Hay?r Platformu geçmi?te oldu?u gibi gelecekte de GDO konusunda halk?m?z?n, çiftçimizin ve do?an?n korunmas?ndan yana mücadelesini bilgiye dayal? bir ?ekilde devam ettirecektir. Kamuoyuna sayg?yla sunar?z.”