Çocuk haklar?, kanunen veya ahlâki olarak dünya üzerindeki tüm çocuklar?n do?u?tan sahip oldu?u; e?itim, sa?l?k, bar?nma; fiziksel, psikolojik veya cinsel sömürüye kar?? korunma gibi haklar?n?n hepsini birden tan?mlamakta kullan?lan evrensel kavramd?r.







HABER MERKEZ?





Çocuk haklar?, insan haklar? kavram?n?n içinde ele al?nmas? gereken bir konudur. Bugün, dünyan?n birçok yerinde varolan insan haklar? ihlalleri, çocuk boyutunda daha geni? kapsaml? ve büyüyerek, müdahale edilmesi daha zor bir ?ekilde yer almaktad?r. Uluslararas? Af Örgütü'nün belirtti?ine göre; az geli?mi? ve geli?mekte olan ülkelerde, emek sömürüsü, pornografi, ?iddet, yasad???l?k gibi olumsuz etkenlerin dahilinde, çocuk haklar? ihlalleri daha büyük boyutlarda olmaktad?r.


Çocuklar?n eri?kinlerden farkl? fiziksel, fizyolojik, davran?? ve psikolojik özellikleri oldu?u, sürekli büyüme ve geli?me gösterdi?i bilincinin yerle?mesi, çocuklar?n bak?m?n?n bir toplum sorunu oldu?u ve bilimsel yakla??mlarla herkesin bu sorumlulu?u yüklenmesi gerekti?i dü?üncesi, Cenevre Çocuk Haklar? Bildirisi ile ?ekillenmi?tir. Günümüzde çocuk haklar? ile ilgili olan uluslararas? belge 20 Kas?m 1989 tarihindeBirle?mi? Milletler taraf?ndan kabul edilen ve 193 ülke taraf?ndan onaylanm?? olan Birle?mi? Milletler Çocuk Haklar?na Dair Sözle?medir.


Tarihçe


Yirminci yüzy?l?n ba?lar?nda çocuklar?n eri?kinlerden farkl? haklara sahip oldu?u, dolay?s?yla da bu haklar?n ayr?ca tan?nmas? gerekti?i konusunda, de?i?ik ülkelerde farkl? hareketler ortaya ç?kmaya ba?lam??t?r. Leh e?itimci Janusz Korczak'?n 1919 y?l?nda yay?mlanan How to Love a Child (Bir Çocu?u Nas?l Sevmeli) adl? kitab?nda çocuk haklar?ndan sözetmi?tir. 1917 y?l?nda, Ekim Devrimi’nin ard?ndan Proletkult örgütünün Moskova ?ubesi bir Çocuk Haklar? Bildirgesi üretti. Ancak çocuk haklar?n? savunma konusunda ilk etkili giri?im 1923 y?l?nda Eglantyne Jebb taraf?ndan tasla?? haz?rlanan ve 1924 y?l?nda Milletler Cemiyeti taraf?ndan kabul edilen Cenevre Çocuk Haklar? Bildirisidir. Bu bildirge Birle?mi? Milletler taraf?ndan kurulu?unda kabul edilmi?, 20 Kas?m 1959 tarihinde Birle?mi? Milletler Çocuk Haklar? Bildirisi olarak güncellenmi? ve 20 Kas?m 1989 tarihinde daha geni? olan Birle?mi? Milletler Çocuk Haklar?na Dair Sözle?me ile de?i?tirilmi?tir. Bu sözle?me, BM üyesi ülkelerin ikisi hariç tamam? yani 193 ülke taraf?ndan kabul edilmi?tir. Amerika Birle?ik Devletleri ve Somali hariç en fazla say?da ülke taraf?ndan onaylanan insan haklar? belgesidir. Birle?mi? Milletler'in 1940'larda kurulu?undan bu yana çocuk haklar? hareketi dünya üzerinde her zaman ilgi görmü?tür. 20 Kas?m günü günümüzde Evrensel Çocuk Günü (Universal Children's Day) veya Çocuk Haklar? Günü olarak kabul edilmi?tir. (Yasin ?endir)