Türkiye'de çocuklar?n ya?ad??? sorunlar aras?nda çocuk i?çilik, çocuk gelinlik, e?itim ve sa?l?k hakk?ndan yoksunluk, ?iddet ve istismar gibi konular öne ç?k?yor. Bu sorunlar?n ortadan kalkabilmesi için ilk önce e?itimli bilgili, sayg?l? bir anne, baba, birey olmam?z gerekmektedir. Çocuklara haklar?n? verebilmek için ilk önce bizim “Çocuk Haklar? Sözle?mesi”ni okuyup idrak etmemiz gerekmektedir.




HABER MERKEZ?


Birle?mi? Milletler Çocuk Haklar?na Dair Sözle?me, tarih boyunca en çok say?da ülkede kabul gören insan Haklar? Belgesi’dir. Sözle?menin imzaland??? 20 Kas?m 1989 tarihinden bu yana her 20 Kas?m günü tüm dünyada “Çocuk Haklar? Günü” olarak kutlanmaktad?r. Türkiye ise sözle?meyi 1990 y?l?nda imzalad?. Sözle?me, cinsiyet, din, sosyal köken ve ülke ayr?m? olmadan bütün çocuk haklar?n? tan?mlamaktad?r. Bu sözle?meye yön veren temel de?erler ?unlard?r: “ayr?m gözetmeme; çocu?un yarar?n?n gözetilmesi; ya?ama ve geli?me; kat?l?md?r. Çocuk Haklar?na Dair Sözle?me, on sekiz ya??n alt?nda olanlar? çocuk olarak tan?mlayarak ba?lamaktad?r.


Ana-baban?n rolü ve sorumlulu?u; bunun ihmal edildi?i durumlarda ise devletin rolü ve sorumlulu?u.


Bu kapsamda bizde Çocuk Haklar? Sözle?mesini, din, dil, ?rk fark etmeksizin çocuklar?n haklar?n? ?u ?ekilde yay?nl?yoruz:


Madde 1: Ben çocu?um. 18 ya??na kadar bir çocuk olarak vazgeçilmez haklara sahibim.


Madde 2: Bu sözle?medeki haklar bütün çocuklar içindir; beyaz çocuk, kara çocuk, k?z çocuk, erkek çocuk fark etmez. Do?du?umuz yer, konu?tu?umuz dil de fark etmez. Büyüklerimizin inançlar?n?n, görü?lerinin farkl? olmas? yüzünden çocuklara ayr?m yap?lmaz. Bu haklara sahip olmak için çocuk olmak yeterlidir.


Madde 3: Büyükler, çocuklarla ilgili bütün yasalarda, bütün giri?imlerde önce çocuklar?n yararlar?m? dü?ünürler. Büyüklerimiz bu ödevlerini yapam?yorsa devlet çocuklara bakar ve korur.


Madde 4: Haklar?m?z?n uygulanmas? için gereken her türlü çaba gösterilir. Haklar?mdan yararlanmam


Bütün devletlerin güvencesi alt?ndad?r. 


Madde 5: Bizi büyüten, yol gösteren büyüklere bizi daha iyi yeti?tirsinler diye yard?m edilir.


Madde 6: Çocuklar?n ya?am?n? korumak herkesin ilk görevidir.   Ya?amak her çocu?un en temel Hakk?’d?r.


Madde 7: Her çocu?a do?du?unda bir isim konur. Devlet bu ismi kaydeder. Çocu?a kimlik verir. Art?k çocuk o devletin vatanda?? olur.


Madde 8: Konan ismim, kazand???m vatanda?l?k hakk?m ve aile ba?lar?m korunur.    Bunlar? de?i?tirmek için bask? uygulanmaz. Bunlar benden al?n?rsa bütün devletler ona kar?? ç?kar.


Madde 9: Çocu?u ailesinden kimse kopar?p alamaz. Ama bazen de anne baba çocu?a bakamaz durumda olabilir.  Çocuk bu durumdan zarar görebilir. Çocuk zarar görmesin diye çocu?a ba?ka bir bak?m sa?lan?r. Bu bak?m s?ras?nda çocuk anne babas?yla düzenli görü?ebilir.


Madde 10: Ayr? ülkelerde ya?ayan anne baba ve çocuklar?n birlikte ya?amalar? için her türlü kolayl?k gösterilir.


Madde 11: Çocuklar anne babalar?n?n birlikte izni ve haberi olmadan ba?ka ülkelere götürülmezler, oralarda b?rak?lmazlar. Bunu yapanlara kar?? mücadele edilir.


Madde 12: Beni ilgilendiren konularda benim de görü?lerim al?n?r. Büyükler beni dinlerler. Dü?üncemi ö?renmeye özen gösterirler. Çok küçüksem bir büyük de benim ad?ma konu?abilir.


Madde 13: ?steklerimi ve dü?üncelerimi seçti?im bir yolla aç?klayabilirim, resmini çizebilirim ya da yazabilirim. Ama baz? konularda ba?ka ki?iler ve toplum zarar görecekse o konudaki kurallara da uymam gerekir.


Madde 14:  Biz çocuklar?n dü?üncelerini geli?tirmeleri ve istedikleri dini seçmeleri hakk?na sayg? gösterilir. Bu konuda bizi yeti?tirmekle yükümlü olan büyüklerimizin de bize yol gösterme haklar? ve görevleri vard?r.   Onlara da sayg? gösterilir.


Madde 15: Arkada?lar?mla bar?? içinde toplanabilirim. Dernekler kurabilirim.  Kurulu derneklere üye olabilirim.


Madde 16:  Çocuklar onurlu ve sayg?n birer insand?r. Hiç kimse onlar?n onurlar?n? k?ramaz, Onlar? küçük dü?üremez, ya?ad??? konut ve kurumdaki özel ya?ant?s?na kar??amaz. Bu haklar?m?z yasalarla korunur.


Madde 17: Kitle ileti?im araçlar? önemlidir, her türlü ileti?im arac?n? kullanarak kendim için bilgi alabilirim.


Madde 18: Yeti?tirilmemizden en ba?ta anne babam?z ya da onlar?n görevini üstlenmi? büyüklerimiz sorumludur. Onlar?n bu görevlerini en iyi biçimde yapabilmeleri için her türlü kolayl?k sa?lan?r, gerekiyorsa yard?m edilir.


Madde 19: Yeti?memizden sorumlu olanlar bu Haklar?n? çocuklara zarar verecek ?ekilde kullanmazlar.     Çocuklar?n bu tür zararlara u?ramamas? için her türlü önlemi almak devletin görevidir.


Madde 20: Çocuklar ailelerinden yoksun kalabilirler. Baz? aile ortamlar? ise çocuklar için yararl? olmayabilir.   ??te o zaman çocuklar?n devletten özel koruma ve yard?m alma haklar? vard?r. Devlet bu görevini çocuk için uygun aile bularak ya da onlara bakacak kurulu?lara yerle?tirerek yapar.


Madde 21: Anne babas?yla olamayacak çocuklar?n aile yoksunlu?u çekmemesi için onlara iyi aileler bulunur.  Bunun için çok dikkatli bir ara?t?rma yap?l?r.


Madde 22: Çocuklar ba?ka ülkeye gitmek zorunda kal?rlarsa o ülke de çocuklar? korur. Birbirinden ayr? kalan anne ve baba birle?tirilmeye çal???l?r.


Madde 23: Özürlü çocuklar özel olarak korunurlar. Kendilerine yeten sayg?n birer insan olmalar? sa?lan?r. Devlet onlar?n bak?mlar?, e?itimleri ve i? sahibi olmalar? için gerekli kurumlar? olu?turur. Ailelerine her türlü yard?m? yapar.


Madde 24: Sa?l???m ve hastal?klardan korunmam, devletin ve toplumun güvencesi alt?ndad?r. Bunun için beslenmeme, a??lar?m?n yap?lmas?na, çevrenin temizli?ine dikkat edilir. Hastalan?rsam tedavi edilirim.


Madde 25: Kre?ler, çocuk yuvalar?, yurtlar, okullar, çocuk hastaneleri çocuklar?n haklar?na uygun olarak, çocuklara daha iyi bakmak için yeniden düzenlenirler.


Madde 26:  Bütün çocuklar?n sa?l?klar?, e?itim haklar?,  beslenme ve bak?mlar? güvence alt?na al?n?r.


Madde 27: Bana bakmakla yükümlü olanlara bana daha iyi bir ya?am sa?lamalar? için gerekirse giyim, bar?nma ve beslenme konular?nda yard?m edilir, destek olunur.


Madde 28: E?itimimi eksiksiz yapabilmem için desteklenir ve korunurum. ?lkö?retim herkes için paras?zd?r, k?z olsun erkek olsun her çocuk için zorunludur.


Madde 29: Devlet, benim tüm insanlar aras?nda dostluk ruhuyla, özgür bir toplumda, sorumluluk üstlenecek ?ekilde ya?amam? sa?lar.


Madde 30: Az?nl?k grubun çocuklar?na da herhangi bir ayr?m yap?lmaz, devlet az?nl?k gruplardan gelen çocuklar?n haklar?n? da korur.


Madde 31: Bo? zamanlar?m? de?erlendirmem, oynamam, e?lenmem için çocuk bahçeleri, çocuk kulüpleri,  kitapl?klar, spor okullar? aç?l?r. Her çocuk böyle faaliyetlere özendirilir. Bunlardan yararlanmak hepimizin hakk?d?r.


Madde 32: Ben çocu?um. Büyükler gibi bir i?te çal??amam. Ben okula gider ve oynar?m.  E?er çal??mak zorunda kal?rsam yapaca??m i? e?itimime engel olmamal?, sa?l???m? bozmamal?, bende zararl? al??kanl?klar yaratmamal?d?r.


Madde 33: Çocuklar zararl? maddelere kar?? korunurlar. Bunlar? üretenler ve çocuklara verenlere cezaland?r?l?rlar.


Madde 34: Bedenim bana aittir. Beni bedensel ve ruhsal yönden örseleyecek hiçbir yakla??ma izin verilmez.


Madde 35: Çocuklar? kaç?r?p kötü ki?ilere satan, onlar? uygunsuz ?ekilde çal??t?rmak isteyenlerle tüm devletler mücadele ederler. Çocuklar? korurlar.


Madde 36: Büyükler kendi ç?karlar? için çocuklar? kullanamazlar.


Madde 37: Hiçbir çocuk insanl?k d??? yöntemlerle ya da a?a??lanarak cezaland?r?lamaz. Çocuklar suç i?lemi?se uygulanacak cezalar ya??na uygun geli?melerini engellemeyecek ?ekilde ve e?itsel olmal?d?r.


Madde 38: ?nsanlar?n birbirlerini öldürmesi kötüdür. Sava? insanlar?n birbirlerini öldürmesidir. Çocuklar sava?tan korunmal?d?r. On be? ya??ndan küçük hiçbir çocuk askere al?nmaz.


Madde 39: E?er çocuklar çe?itli nedenlerle zarar görmü?lerse bedensel ve ruhsal sa?l?klar?na yeniden kavu?malar? için tüm önlemler al?n?r. Yeniden topluma kazand?r?l?rlar.


Madde 40: Çocuklar suçun ne oldu?unu bilmezler. Bilerek ve isteyerek kimseye zarar vermezler. Suç i?leyen çocuklar?n yeniden topluma kazand?r?lmas? için özel yasalar ç?kar?l?r, özel kurulu?lar olu?turulur.


Madde 41: E?er bir ülkenin yasalar? bu çocuk haklar? sözle?mesine uygunsa de?i?tirilmez. De?ilse de?i?tirilir.


Madde 42: Çocuklar?n haklar?na ili?kin tüm bu ilkeleri hem çocuklar hem de büyükler ö?renmeli ve ö?retmelidir. (Derya Atko?an)