“Çözüm ithalat de?il, yurtiçi üretimdir!”
“Çözüm ithalat de?il, yurtiçi üretimdir!”
Ziraat Mühendisleri Odas? K?rklareli ?l Temsilcisi Dr. Özkan, Genel Ba?kanlar? Dr. Gökhan Günayd?n’?n hükümet taraf?ndan al?nan “Et ithalat? karar?” ile ilgili olarak yapt??? aç?klamas?nda ?unlar? kaydetti:
HABER MERKEZ?
“Son günlerde Türkiye’nin s?cak gündeminin önemli konular?ndan birisi haline gelen et fiyatlar? ve ithalat tart??malar?, temel olarak hem üretici hem de tüketici konumundaki yurtta?lar?m?z? yak?ndan ilgilendirmektedir.
Bugün itibariyle Resmi Gazete‘de yay?mlanan Et ve Bal?k Kurumu Genel Müdürlü?ünce Kullan?lmak Üzere Dam?zl?k Olmayan Canl? S???r ve S???r Eti ?thalat?nda Tarife Kontenjan? Uygulamas? Hakk?nda Karar yay?mlanm??t?r. Karara göre, 2010 y?l? sonuna kadar geçerli olacak tarife kontenjanlar? kapsam?nda; % 25 gümrük vergisiyle 7 bin be? yüz ton taze, so?utulmu? veya dondurulmu? s???r eti yan?nda, % 10 gümrük vergisiyle 16 bin ton dam?zl?k olmayan canl? s???r eti ithalat? alan?nda Et ve Bal?k Kurumu Genel Müdürlü?ü‘ne kontenjan tahsis edilmi?tir.
Ancak ithalat miktar? 23 bin be? yüz tonla s?n?rl? de?ildir. Karar?n ikinci maddesine göre, bu miktar?n d???nda da ithalat, ?thalat Rejimi Karar? çerçevesinde tespit edilen gümrük vergileri oranlar? üzerinden yap?labilecektir. Böylelikle, Türkiye‘nin 1998 y?l?ndan bu yana hayvan hastal?klar? gerekçesiyle izledi?i et ithalat? yasa?? ortadan kald?r?lm?? olmaktad?r.
Bu ba?lamda, bu önemli konuyu tar?m ekonomisi aç?s?ndan ele alan ve halk?n beslenme hakk?yla birlikte de?erlendiren bir yakla??ma gereksinim duyuldu?u aç?kt?r.
Öncelikle ve önemle belirtilmelidir ki, Türkiye‘de k?rm?z? et üretimi alan?nda bilinen ya da tahmin edilenin çok üzerinde bir aç?k söz konusudur. TÜ?K‘in en güncel olan 2008 y?l? istatistiklerine göre, 482 bin ton k?rm?z? et üretimi ve 71.5 milyon nüfus birlikte de?erlendirildi?inde, ülkemizde y?lda ki?i ba??na k?rm?z? et tüketimi 6.7 kg olmaktad?r. Avrupa‘n?n 75 kg ki?i ba??na k?rm?z? et tüketiminin Türkiye‘de yakalanabilmesi için, üretilmesi gereken et miktar? 5.3 milyon ton, ba?ka bir deyi?le üretim aç??? 4.8 milyon ton‘dur. ?lgili istatistikler henüz resmiyet kazanmam?? olmakla birlikte, 2008 y?l?ndan bu yana dü?en üretim ve artan nüfus, sorunu daha da a??rla?t?rm??t?r.
K?rm?z? et üretimindeki yetersizli?in kayna??, hayvan say?s?n?n azalmas?na kar??l?k genetik kapasitenin yeterince geli?tirilememesidir. Nüfusun 44.5 milyon‘dan 71.5 milyona yükseldi?i 1980 - 2008 döneminde; s???r varl??? 15.9 milyondan 10.9 milyona, manda varl??? 1 milyondan yaln?zca 86 bin‘e, koyun varl??? 48.6 milyon‘dan 23.9 milyona, keçi varl??? 19 milyondan 5.5 milyona ve toplam hayvan varl??? 84.6 milyondan 40.5 milyona dü?mü?tür. Say?lan hayvan türlerinin tümünde devam eden gerileme ba?lam?nda, 2006 y?l?nda 43.2 milyon olan toplam hayvan varl??? 2008 y?l?nda 40.5 milyon olmu?tur.
K?saca, hayvan say?s? toplamda dü?mekte, k?rm?z? et üretimi a??rl?kl? olarak s???r etine ba?l? kalmakta; böylece emek yo?un üretim tarz? yerini sermaye yo?un üretim tarz?na b?rakmaktad?r. Milyonlarca köylünün alandan tasfiyesi, üretim tüketim dengesinin daha da bozulmas?n?n bir di?er önemli nedenidir.
K?rm?z? et üretimindeki de?i?im, bu tabloyu yans?t?r niteliktedir. 1985 y?l?nda 622, 1990 y?l?nda 507 bin ton olan üretim, 2000‘li y?llarda, yaln?zca 2007 y?l? istisnas?yla, sürekli olarak 500 bin ton‘un alt?ndad?r. 2007 y?l?ndaki 577 bin ton‘luk k?rm?z? et üretimi ise, kurakl?k ve artan yem fiyatlar? nedeniyle beslenemeyen süt hayvanlar?n?n kesime gönderilmesiyle ortaya ç?kan bir kriz habercisidir.
Artan nüfus ve gerileyen üretim verileri ortaya koymaktad?r ki, vatanda??n ete yönelik efektif talep olu?turma eksikli?i, ba?ka bir deyi?le yoksullu?u, sorunun büyüklü?ünü buzulun görünür yan? kadar küçük k?lmaktad?r.
Bütün bunlara kar??l?k, özellikle yem ve enerji giderleri ba?ta olmak üzere girdi fiyatlar?ndaki radikal yükselmeleri görmezden gelerek, üretici fiyatlar?n?n speküle edilerek yükseltildi?i, üreticinin piyasaya arz? kesti?i gerekçeleriyle terbiyevi ithalata gidilmesi, hem üreticiyi hem de tüketiciyi cezaland?rmak ve Türkiye‘nin gerileyen üretim kapasitesini daha da k?rmak anlam?na gelmektedir.
Oysa Türkiye‘de k?rm?z? et üretici fiyat? / tüketici fiyat? makas?na bak?ld???nda görülmektedir ki, 2005 - 2009 y?llar?nda karkas (üretici-toptan) fiyatlar? 9 - 11 TL/kg aral???nda s?k???rken, et çe?itlerinin reyon fiyatlar? sürekli yükselmi?tir. Karkas fiyatlar?na % 17 kemik maliyeti ve % 8 KDV bedeli eklenerek bulunan maliyetin üzerinin normal ya da a??r? kar oldu?u dü?ünüldü?ünde, piyasadaki arac? faaliyetinin yo?unla?mas?na odaklanmak gerekmektedir. Özellikle üretim cephesinin çok say?da üreticiden ve az say?da büyük sürü sahiplerinden olu?tu?u de?erlendirildi?inde, metropol kentlerdeki büyük tedarikçilerin ve Et Bal?k Kurumu‘nun fiyatlar üzerindeki etkileri, üretici fiyatlar?ndan k?smen ba??ms?z bir ?ekilde, belirleyici olmaktad?r.
Y?llar boyunca süren fiyat e?ilimi izlendi?inde 2010 y?l? verileri piyasa spekülasyonunun kayna??n? göstermekte iken, Et ve Bal?k Kurumu‘na verilen et ve canl? hayvan ithalat yetkisi, öncelikle üreticiyi, ard?ndan tüketiciyi cezaland?racakt?r.
Sorunun kayna?? olan hayvan populasyonundaki eksiklik, yurtiçi sürü varl???n? art?rmaya yönelik önlemler yerine canl? hayvan ithalat? ile kapat?lmaya çal???ld???nda, Anadolu‘yu kas?p kavuran hayvan hastal?klar?n?n zirve yapmas? söz konusu olabilecektir. Özellikle, hayvan hastal?klar?n?n eredike edilmesi için 50 milyar euro‘lara yak?n kayna?a gereksinim duyuldu?u ve hedefin yaln?zca Trakya ile s?n?rl? tutulabildi?i mevcut durum, olabileceklerin habercisi niteli?indedir. Bununla birlikte, materyal ithalat?n?n fiyat dü?ürücü etkisi gecikmeli olaca??ndan, et ithalat? ba?lant?lar?na da gidilmektedir.
1998 y?l?ndan bu yana, deli dana hastal??? gerekçesiyle Avrupa‘dan et ithalat? yapmayan Türkiye‘nin tutumunu tarife d??? engel uygulamas? olarak gören ve tüm ilerleme raporlar?nda bu durumu ele?tiren Avrupa Birli?i‘nin hakl?l??? da, bu yanl?? uygulama sonras? z?mnen teyit edilmi?tir. Bunun kabul edilemez oldu?u ortadad?r.
Üreticiyi iktisadi aç?dan geri dönülemez zararlara u?ratan, ba?lang?çta tüketici yarar?na gibi görünse de nihai tahlilde iç üretimin zarar görmesi ve halk sa?l??? risklerinin artmas? çerçevesinde tüketici hak ve yararlar?na da olmayan bu uygulamalar, sürdürülen yanl?? politikalar?n bir sonucudur.
Et ve Bal?k Kurumu‘nu 8 kombinaya daraltarak piyasa regülasyonu yapamaz hale getiren, Et Bal?k Kurumu‘nun yönetimine mimar atamakta sak?nca görmeyen, son be? ayda besi hayvan? say?s?n? üç kez birbirinden 500 bin adet farkl? olacak ?ekilde aç?klayan (Aral?k 2009‘da 1 milyon 700 bin, ?ubat 2010‘da 2 milyon 60 bin, Nisan 2010‘da 2 milyon 200 bin), daha 2 ay önce Türkiye‘de yeterince besi hayvan? oldu?unu ve et ithalat?n? dü?ünmediklerini ifade eden, üreticinin Alak?z Hakk?n? Ar?yor temas?yla yapt??? mitingleri ?DEOLOJ?K olarak tan?mlayanlar?n, bugün de çözüm olarak ithalata sar?lmalar? sürpriz de?ildir...
Ziraat Mühendisleri Odas? olarak bir kez daha ifade ediyoruz ki, Türkiye gibi dinamik nüfus yap?s?na sahip bir ülkenin k?rm?z? et tüketiminde yurtd??? üretime ba??ml? kalmas?, iktisadi - sosyolojik - fiziksel - dü?ünsel kapasite kay?plar?n? daha da art?racak, beslenmeye dayal? sa?l?k sorunlar?n? yükseltecektir.
Çözüm ithalatta de?ildir. Sorunun ciddiyetine ba?da??r bir ?ekilde, do?ru ve kararl? politikalarla ele al?nmas? gereklidir. Çözüm kendi üretim kapasitemizi yükseltmekte, bitkisel - hayvansal üretim dengesini tesis etmekte, piyasa aksakl?klar?na kar??l?k kamusal müdahale araçlar?n? kurup geli?tirmekte, üretim ve i?leme safhalar?nda teknik eleman katk?s?n? geli?tirmekte, üreticiyi eme?iyle geçinir tutarken tüketicinin dengeli ve yeterli beslenmesini sa?lamaktad?r.” (s)