“Suyun yönetiminde kamu yarar? gözetilmelidir”
“Suyun yönetiminde kamu yarar? gözetilmelidir”
Türkiye Erozyonla Mücadele A?açland?rma ve Do?al Varl?klar? Koruma Vakf? (TEMA) K?rklareli ?l Temsilcisi Ali Korur, TEMA Vakf?’n?n Su Yönetimi’ne ili?kin üretilecek politikalardaki temel ilkeleri ile ilgili olarak ?unlar? kaydetti.
HABER MERKEZ?
Türkiye Erozyonla Mücadele A?açland?rma ve Do?al Varl?klar? Koruma Vakf? (TEMA) K?rklareli ?l Temsilcisi Ali Korur, TEMA Vakf?’n?n Su Yönetimi’ne ili?kin üretilecek politikalardaki temel ilkeleri ile ilgili olarak ?unlar? kaydetti:
“Su sadece insanlara yönelik bir varl?k de?il, ekosistemdeki tüm canl?lara aittir ve onlar?n ihtiyaç duydu?u miktar ve zamanda adil bir ?ekilde ula?malar?n? sa?layacak bir su yönetimi olu?turulmal?d?r. Su do?al bir varl?kt?r ve ona yönelik her türlü karar, i?lem ve eylemde “Üstün Kamu Yarar?”n?n gözetilmesi esast?r. Su kullan?m?nda arz?n yönetimi yan?nda Suyun “Mülkiyetinin Kamuda Olmas?” ve “Fiyatland?rma yerine su hizmetlerinin bedellendirilmesi yakla??m?n?n kabul edilmesi” ko?uluyla talebin yönetilmesi yakla??m?n?n birlikte yürütülmesi desteklenmelidir. Sular?n yönetiminde, suyun korunmas? ve kalitesi ile miktar?n?n art?r?lmas? söz konusu oldu?unda su havzas?ndaki ilgili merkezi ve yerel tüm idarelerin entegre olmalar? mecburiyeti getirilmelidir. Bu yönetim modeline halk?n kat?l?m? en yüksek seviyeye ç?kar?lmal?d?r. Suyun do?al döngüsü ve ak???ndan elde edilen “Ekolojik ve ekonomik katma de?er” birbirinden ayr? dü?ünülmemeli; yaban hayat? ve su ekosistemlerinin temel ihtiyaçlar? yönetsel karar ve eylemlerde kesinlikle göz ard? edilmemelidir. Suyun yönetiminde ve suya ili?kin kamusal kararlarda ve eylemlerde sürdürülebilir ya?am?n tesis edilmesinin hayati oldu?u vurgulanmal?d?r.
* Uluslararas? ve Ulusal Stratejiler
Su k?tl??? nedeniyle ülkesini ya da ya?ad??? yerleri terk etmek zorunda kalan insanlara çevre mültecisi olarak Birle?mi? Milletler korumas? getirilmeli ve hukuki statüleri Cenevre Sözle?mesinde bir an önce düzenleme konusu edilmelidir. Su do?du?u ülkenin halk?na ait olan do?al bir mirast?r. Bu nedenle miras?n nas?l kullan?laca??na ili?kin nihai kararlarda halklar?n ve özellikle gençlerin ve kad?nlar?n da sürece kat?l?m? esas al?nmal? ve su yönetimleri bu konuda gereken özeni göstermelidir. Sa?l?kl? ve yeterli miktarda suya eri?me hakk?n? engellemeye imkan verecek milletleraras? ticaret anla?malar? ile ulusal ticari düzenlemeler kabul edilemez. Ancak bu hakk?n kullan?m? ile, ekolojik ya?am ve insan hayat?n?n temel ihtiyac? olan suyun miktar ve kalitesi dü?ürülmemelidir. Bu nedenle bu hakk?n tesisi ve kullan?m?ndan, suyun bedava sunulaca?? anlam? ç?kar?lmamal?d?r. Suyun tedarikinde ilgili kamu idareleri gelire, hane halk? say?s?na, tüketim miktar?na ve tüketim alanlar?na ba?l? olarak kademeli bedellendirme yapmak suretiyle, suyun tasarruflu kullan?m?n? temin edebilmelidirler. Ancak bu bedel su hizmetlerinin kamu eliyle gerçekle?tirilmesi için gerekli temel maliyetlerin üzerinde olamaz.
* TEMA Vakf?’n?n Temel ?lkeleri Do?rultusunda Su Politikalar?
Temiz ve içilebilir nitelikli suya eri?meyi temin etmek bir devletin vatanda?lar?na sunaca?? en üstün haklardan say?lmal?d?r. Bu nedenle Anayasalara bu ilkeyi hak olarak düzenleyecek ek hükümler getirilmelidir. Sular?n korunmas?, sa?l?kl? ve güvenli ?ekilde sunulmas? üstün kamu yarar?ndand?r. Bu nedenle tüm anayasalarda, yaz?l? di?er (mülkiyet, giri?im, e?itim, ula?t?rma, haberle?me gibi) hak ve düzenlemelerle çat??t??? ya da yar??t??? durumlarda suyun korunmas?, sa?l?kl? ve güvenli ?ekilde sunulmas?na ili?kin hükümlere öncelik verilmelidir. Sular?n korunmas? ve su k?tl??? ile mücadelede ba?ta ülke gereksinimleri öncelikli olmak kayd?yla evrensel hukuk kurallar?n? da içeren temel su yasalar? olu?turulmal?d?r. Suyu korumak ve suyu tedarik etmek bir kamu görevidir; bu sebeple kamu yönetimlerinin bu görevden su hizmetlerinde özelle?tirmeler yoluyla s?yr?lmalar?n?n önü kesilmelidir. Sular devletin hüküm ve tasarrufunda kalmal? ve su üzerinde özel mülkiyet hakk? tesis edilmemelidir.
Su yönetiminde merkezi idarenin hakim oldu?u yap? yerine, merkezden planlamaya dayal? su havzas?ndaki tüm kamu idarelerini entegre olmaya zorlayacak yeni bir su yönetim modelinin geli?tirilmesi ve halk?n kat?l?m? ilkesinin gere?i sivil örgütlerin, özellikle gençlerin ve kad?nlar?n da bu yönetim içerisinde aktif görev almalar? temin edilmelidir. Havzalararas? su transferi esas olarak yasaklanmal?; sadece ve ancak ivedilik arz etti?i durumlarda ve halk sa?l??? bak?m?ndan tehlikeli hallerde s?n?rl? olarak müracaat edilecek bir kamusal yöntem olarak ele al?nmal?, tehlike ortadan kalkt???nda ise transfere son verilmelidir. Su yönetiminde arz?n yönetimi yan?nda, suyun mülkiyetinin kamuda olmas? ko?uluyla ve fiyatland?rma yerine su hizmetlerinin bedellendirmesini esas alan bir anlay??la, talebin yönetimine de geçilmelidir. Bunun yan?nda, bilinçli verimli ve tasarruflu su kullan?m? ve sular?n kirletilmesinin önlenmesi konusunda kamusal bilinç geli?tirilmeli, suyun tasarruflu kullan?lmas?n? temin edecek kamusal politikalar yaln?zca konutlarda kullan?lan suyun tasarrufuna yönelik olarak de?il, ba?ta tar?m olmak üzere sanayi ve di?er hizmet sektörlerini de kapsayacak ?ekilde yeniden tasarlanmal?d?r.
Su yönetiminde iklim de?i?ikli?i nedeniyle ortaya ç?kan su k?tl??? söz konusu oldu?unda ola?an su yönetiminden, risk yönetimine geçilmeli ve su kesintilerini de içerecek ?ekilde kamusal tedbirler art?r?lmal?d?r. Burada içme sular?na ili?kin politikalarla, suya ili?kin örne?in elektrik enerjisi temin edilmesi, su ürünleri üretimi, tar?msal sulama faaliyetleri, turizm ve ta??mac?l?k gibi di?er sektörel politikalar aras?nda olas? çat??ma hallerinde öncelik içme suyunun korunmas? ve halka sa?l?kl? içme suyu verilmesine odaklanm?? hukuki tedbirlere verilmelidir.” (s)