Bir Göçmen Gelene?i; SEDENKA
Bir Göçmen Gelene?i; SEDENKA
Modern dünya ileti?im alan?nda bi' dolu yenilikle kap?m?z? çalarken, Sosyalle?me kisvesine büründürdü?ü göz al?c? vaatleriyle bazen hayat?m?zdan tam da bunu al?verir.
HABER MERKEZ?
Modern dünya ileti?im alan?nda bi' dolu yenilikle kap?m?z? çalarken, Sosyalle?me kisvesine büründürdü?ü göz al?c? vaatleriyle bazen hayat?m?zdan tam da bunu al?verir.
Üstümüze üstümüze y?k?lan kör pencereli, perdeleri örtük, gün ?????na küskün sar? odalar?m?zda, bir bilgisayar ekran?ndan, k?ymeti kendinden menkul ak?ll? telefonlar?m?zdan sosyalli?in dibine vururuz bir anda.
160 harf karakterini tasarruflu kullanmak ad?na selam?m?z? bile hakk?yla veremeyiz. Telefon aç?p kar??m?zdakinin sesini duymay? dü?ünmeyiz de, SLM diye yazmak yeter de artar her birimize. Hal hat?r sormak için sevdiklerimizin kap?s?n? çalmak yerine, sayfas?ndan onu DÜRTmekkafi gelir. BE?ENmek için gözün göze de?mesine gerek yok. PAYLA?mak bile bir tu?a dokunarak… Ruhsuz, samimiyetsiz, mekanik…
Allay?p pullay?p zarfa koyduktan, üzerine o güne kadarki en güzel el yaz?m?zla sahibinin ismini dö?endikten sonra; “Unuttu?um kimse kald? m? acaba?” diye endi?elendi?imiz o dü?ün davetiyelerimizi bile art?k sosyal medya araçlar? üzerinden en uzaklara duyurulabiliyoruz. “Kel ba?a ?im?ir tarak !” derler ya, bu gidi?le tak?y? bile o sayfalardan taksak kimse gücenmez herhalde.
Oysa bizi bir araya getiren, s?ms?k? ba?larla bizi birbirimize kenetleyen nas?l da güzel hasletlerimiz, mayas? güçlü geleneklerimiz vard? bizlerin.
Evimizin anahtar?n? avucuna versek gözümüzün arkada kalmayaca?? kom?ular?m?z, hasetten çok öte kom?uluklar?m?z vard? mesela. Salya sümük çocuklu?umuzu pe?ine sald???m?z ç??l?k ç??l??a sokak oyunlar?m?z; dü?ünlerimiz, derneklerimiz; do?umdan ölüme cemiyetlerimiz; sevdiklerimizin yollar?n? “Ha geldi ha gelecek” diye gözlerken bile gözümüze perde inmesi pek mümkün bayram sabahlar?m?z, ayn? tasa ka??k sallad???m?z bayram sofralar?m?z; h?drellezlerimiz, nevruzlar?m?z, mart dokuzlar?nda büyük kalabal?klarla çay?r çimen seyranlar?m?z…
Ha bi’de SEDENKAlar?m?z vard? bizim. Bi’ ac? Rumeli rüzgar?n?n önüne katt??? yaprak misali göçmenli?imizi, dal?ndan koptu?umuz a?ac? bize an?msatan SEDENKAlar?m?z…
* Trakya'da Unutulmaya Yüz Tutan Bir Balkan Gelene?i; SEDENKA
Sedenka Balkanlar’dan gelen göçmenlerce Trakya’ya ta??nm??, yörenin dokusu içerisinde kendi yorumunu çe?itlendirmi? eski bir Balkan gelene?idir.
Slavca “Sedeti” fiil kökünden üretilmi? Sedenka genel manas?yla “Oturmak” anlam?n? kar??lar. Gelenek kendisine has ritüellerle güçlenerek kelimenin hakk?n? verircesine toplum içerisinde “Toplanmak, sözle?erek bir araya gelmek, ma’le yapmak (mahalle yapmak-mahalleye gitmek), sözle?ilmi? kom?u gezmesi, imece için toplanmak” gibi anlamlar? yüklenir.
Sedenkan?n tüm ritüelleriyle kad?n kimlikli bir gelenek oldu?unu not dü?memiz gerekir. Erkekler bu gelene?in neredeyse hiçbir yerinde önde gözükmezler. Tek ki, harman sonu Sedenkalar?’nda güç-kuvvet gerektiren anlarda yard?mc? olup, yine kenara çekilirler.
Gelenek daha ziyade Orta ve Kuzey Bulgaristan’a ba?l? yörelerden (Razgrad, Eskicuma, Lofça vb…) ve Yunanistan ile Bulgaristan’a eteklerini uzatan Rodoplar bölgesinden Trakya’ya yerle?en eski göçmenlerce diri tutulmu?tur.
Gelene?inin günümüze ta??nmas?nda, zamana ra?men sahiplenilmesinde daha ziyade bu yörelerden Trakya’ya iskan edilen köylerin mensuplar? etkili olmu?tur. Ba?ka yörelerden gelen göçmenlerle kar??m?? Trakya köylerinde gelenek zay?flam?? ve nihayetinde yaz? içerisinde yeri geldikçe de?inece?imiz baz? sebeplerle uygulama alan?n? kaybetmi? ya da ancak baz? ritüelleriyle c?l?z ?ekilde ya?at?labilmi?tir.
Bu eski göçmen gelene?ine Trakya’da daha çok Tekirda? ve K?rklareli’de rastl?yoruz. K?rklareli’nin Istrancalar eteklerinde ve iç kesimlerindeki köylerde bu gelenek daha ziyade bir harman sonu imecesi olarak kar??m?za ç?kar. Tekirda? ise gelene?in memba??ndan ta??nan di?er ritüelleri daha diri tutmay? ba?arabilmi?tir.
Sedenka gelene?i Trakya’da genel olarak üç maksatla yap?lm??t?r. Bunlardan ilki harman sonlar? tar?m ürünlerini ay?klamak, ambara konulacak hale getirmek için yap?lan sedenkalard?r. Bir di?eri daha çok Tekirda? yöresinde rastlad???m?z, evlilik öncesi k?z istemek için k?z evinde toplan?l?p, söz al?nd???nda erkek evine müjde mendilinin gönderildi?i gece yap?lan Sedenkalar’d?r. Sonuncusu ise k??l?k haz?rl?klar? yap?l?rken veya k?? gecelerinde sohbet etmek, el i?leri yap?p oyalanmak için s?ra gözetilerek yap?lan Sedenkalar’d?r. (Kaynak: Trakya gezi rehberi)